Najnowsze komentarze

    Historia zbiorów

    Historia zbiorów

    Historia zbiorów

    Początki gromadzenia zbiorów muzealnych sięgają okresu przed drugą wojną światową i związane są z działalnością Towarzystwa Muzeum Ziemi w latach 1933-1939. Powstały wówczas pierwsze wartościowe kolekcje paleontologiczne (m.in. słynny zbiór trzeciorzędowej brekcji kostnej z Węży k. Działoszyna, kolekcja bezszczękowców i ryb paleozoicznych z Gór Świętokrzyskich i Podola) oraz zaczątki kolekcji mineralogicznych (m.in. bezcenny zbiór meteorytów łowickich i pułtuskich oraz kolekcja minerałów świata ofiarowana przez H. Arctowskiego). Obecnie, zasoby zbiorów Muzeum Ziemi PAN liczące ponad 175 tysięcy numerów inwentarzowych zgrupowane są w wydzielonych zespołach kolekcji mineralogiczno-petrograficznych, paleobotanicznych, paleozoologicznych, bursztynu i innych żywic kopalnych. Odrębną kategorię zbiorów tworzą materiały archiwalne z zakresu historii nauk o Ziemi.

    Historia muzeum

    Historia muzeum

    Muzeum Ziemi jest kontynuatorem tradycji Towarzystwa Muzeum Ziemi powołanego w Warszawie z inicjatywy społecznej w 1932 r. z jasno już wówczas określonym celem: utworzenia w Warszawie jako stolicy Rzeczpospolitej Polskiej nowoczesnego muzeum geologicznego – Muzeum Ziemi, będącego instytucją oświatową i naukową. Wśród grona założycieli i współpracowników TMZ znaleźli się najwybitniejsi podówczas geolodzy polscy m.in.: Jan Czarnocki, Roman Kozłowski, Stanisław Małkowski, Jan Lewiński, Henryk Świdziński, Stanisław Thugutt, Tadeusz Wojno, Stefan Z. Różycki, Jan Samsonowicz. Pierwsze kolekcje muzealne zaczęto gromadzić w 1933 r., a publiczną działalność popularyzatorską zainaugurowano w 1938 r. na łamach oficjalnego organu TMZ Wiadomości Muzeum Ziemi. Po przerwie wojennej i uporządkowaniu częściowo ocalałych zbiorów, działalność TMZ została wznowiona w 1945 r. Zgodnie z uchwałą TMZ całość zgromadzonych kolekcji została w 1947 r. przekazana Państwu pod warunkiem utworzenia publicznego Muzeum Ziemi. W 1948 r. na mocy rozporządzenia Rady Ministrów powołano instytucję państwową pod nazwą „Muzeum Ziemi”, podporządkowaną początkowo Ministerstwu Oświaty. W latach 1953-1959 nastąpiło przejściowe ograniczenie działalności placówki, która znalazła się wówczas w wewnętrznych strukturach organizacyjnych państwowej służby geologicznej. W roku 1959 Muzeum Ziemi zostało przejęte przez Polską Akademię Nauk, zgodnie z wcześniej sformułowanymi postulatami I Kongresu Nauki Polskiej. Zachowując ciągłość instytucjonalnego działania – Muzeum Ziemi jest obecnie pomocniczą placówką naukową podporządkowaną Wydziałowi III Nauk Ścisłych i Nauk o Ziemi. W systemie organizacyjnym polskiego muzealnictwa przyrodniczego Muzeum Ziemi jest jedną z nielicznych, samodzielnych placówek muzealnych realizujących systematycznie pełny zakres zadań począwszy od gromadzenia i ochrony zbiorów, ich dokumentacji i udostępniania dla celów badawczych i popularyzatorskich, badań naukowych oraz publicznej działalności edukacyjno-oświatowej.

    Siedzibą Muzeum Ziemi są dwie zabytkowe budowle przy Al. Na Skarpie 20/26 i 27 w centrum Warszawy, znajdujące się wraz z przyległymi terenami ekspozycyjnymi na otwartej przestrzeni w rejonie dawnych założeń pałacowo-ogrodowych „Na Górze”, które włączone zostały obecnie w granice zespołu zabytkowego miasta Warszawy obejmującego Trakt Królewski i uznanego (1994) za Pomnik Historii. Pierwszym dyrektorem placówki w latach 1948-1950 był główny twórca idei powołania Muzeum Ziemi – wybitny petrograf i zasłużony inspirator ochrony zabytków przyrody nieożywionej – Stanisław Małkowski (1889-1962). Podstawy instytucjonalnego działania Muzeum Ziemi rozwinęła Antonina Halicka (1908-1973) kierująca placówką w latach 1950-1973. Funkcję dyrektora w latach 1974-2008 sprawował Krzysztof Jakubowski, w latach 2009-2016 Ryszard Szczęsny. Od 1 kwietnia 2017 stanowisko to objął Cezary Krawczyński.

    Historia budynków

    Historia budynków

    Zespół dwóch budynków przy Alei Na Skarpie oraz przylegających terenów zielonych użytkowanych obecnie przez Muzeum Ziemi znajduje się w centrum Warszawy, w pobliżu Placu Trzech Krzyży, na wyniosłym cyplu skarpy wiślanej. Rejon ten wyróżnia się walorami naturalnymi. Od strony północnej ograniczony jest głębokim wąwozem, którym biegnie dziś ulica Książęca, zachodnią zaś granicę stanowi stosunkowo dobrze zachowany naturalny fragment dawnego dopływu rzeczki Żurawki. Od wschodu tereny muzealne ogranicza stroma krawędź skarpy warszawskiej wyznaczona przez pradolinę Wisły. Historia powstania i wykorzystania obu obiektów wiąże się nierozerwalnie z dziejami budowy zespołu pałacowo-ogrodowego, zwanego ogrodami „Na Górze”. Twórcą projektu zabudowy był wybitny architekt czasów stanisławowskich Szymon Bogumił Zug (1733-1807), który stworzył w tym miejscu rezydencję ogrodową dla brata króla, księcia Kazimierza Poniatowskiego. Posesja zmieniała jeszcze kilkakrotnie właścicieli, aż w końcu około 1850 roku nabyli ją Braniccy. Na fundamentach drewnianej, XVII wiecznej oberży i towarzyszących zabudowań należących niegdyś do księcia Kazimierza Poniatowskiego wzniesiono wówczas pałacyk z gankiem kolumnowym. Obiekt ten, przebudowywany zresztą kilkakrotnie w latach późniejszych, przeszedł z czasem na własność Lubomirskich, pozostając w ich posiadaniu aż do wybuchu ostatniej wojny. Poważnie zniszczony w trakcie działań wojennych został odrestaurowany w części zabytkowej przez Biuro Odbudowy Stolicy z przeznaczeniem na siedzibę Muzeum Ziemi. Prace nad rekonstrukcją pałacyku prowadzone w latach 1948-1950 pod nadzorem architektonicznym Tadeusza Zielińskiego połączone były z niezbędną adaptacją pomieszczeń dla potrzeb muzealnych. Tu właśnie, w odbudowanym „pałacyku Frascati” przy Alei Na Skarpie udostępniona została publiczności w grudniu 1951 roku pierwsza stała wystawa we własnym gmachu Muzeum Ziemi.

    Sąsiedni budynek, na zboczu wąwozu, po śmierci księcia Kazimierza Poniatowskiego (1800) mieścił przez pewien czas Lożę Masońską. W gmachu tym w 1887 roku zostało otwarte dla publiczności prywatne Muzeum Zoologiczne zainicjowane przez Konstantego Branickiego. W latach 1935-1938 fragmenty dawnej budowli wzniesionej przez S. B. Zuga zostały gruntownie przebudowane przez znanego architekta Bohdana Pniewskiego (1897-1965), który mieszkał tu i tworzył do końca swego życia.

    W czasie Powstania Warszawskiego w 1944 roku budynek stanowił ważny punkt oporu powstańców toczących zacięte walki w rejonie ulicy Książęcej i Placu Trzech Krzyży. Pozostał po nich niezwykły ślad w postaci utrwalonych na marmurowych schodach plam krwi przelanej przez nieznanego uczestnika walk powstańczych. Ten wyjątkowy w swej wymowie dokument z czasów ostatniej wojny upamiętniony został specjalną tablicą odsłoniętą wewnątrz budynku w miesiącu pamięci narodowej 21 kwietnia 1980 roku.

    Po przejęciu budynku przez Muzeum Ziemi w 1966 roku został on starannie odrestaurowany pod kierunkiem ucznia i współpracownika Pniewskiego – architekta Władysława Jotkiewicza. W budynku tym, przy Alei Na Skarpie 27 znalazły pomieszczenia niektóre pracownie naukowe Muzeum Ziemi oraz przede wszystkim sale wystaw czasowych i sala odczytowa. W 1974 roku zakończono główny etap zagospodarowania terenów przylegających do obu budynków. Wzniesienie stylowego ogrodzenia i uporządkowanie terenów zielonych stworzyło możliwość urządzenia stałej ekspozycji skał budowlanych Polski oraz zabytkowych głazów narzutowych.

    Dawny zespół ogrodowo-pałacowy zaprojektowany u schyłku XVIII wieku przez Szymona Bogumiła Zuga, przechodząc zmienne koleje losu, z chwilą przejęcia przez Muzeum Ziemi zyskał charakter kompleksu zabytkowego służącego społeczeństwu. I chociaż zmienił on swe przeznaczenie i funkcje oraz kształt pierwotny – to jednak dzięki określonemu stylowi przestrzennego zagospodarowania – nawiązuje w swoisty sposób do dawnych tradycji wykorzystania naturalnych walorów tego pięknego fragmentu skarpy warszawskiej. Efekt ten wzmocniło przerzucenie przez ulicę Książęcą kładki łączącej dawne tereny ogrodów zaprojektowanych przez S. B. Zuga – „Na Górze” – z ogrodami „Na Książęcem”, tworząc zarazem połączenie zespołu centralnych muzeów stolicy: Muzeum Narodowego, Muzeum Wojska Polskiego i Muzeum Ziemi.

    Minerały wokół nas

    Minerały wokół nas

    Na zajęciach dzieci poznają minerały, które towarzyszą ludziom w życiu codziennym. Zapoznają się z podstawowymi cechami minerałów i uczą się odróżniać od siebie niektóre minerały. Dodatkowo uczestnicy takiej lekcji poznają wyjątkowo ciekawe okazy mineralogiczne oraz interesujące fakty na ich temat. Uczniowie uzyskują również podstawową wiedzę na temat wykorzystania minerałów, zarówno obecnie jak i w przeszłości. Lekcja prowadzona jest w oparciu o okazy mineralogiczne, z którymi każdy uczestnik może zapoznać się z bliska.

    Kiedy w Polsce żyły słonie

    Kiedy w Polsce żyły słonie

    W trakcie prezentacji multimedialnej młodzież będzie miała możliwość zapoznania  się ze zwierzętami jakie żyły na terenach Polski podczas plejstocenu – okresu geologicznego obejmującego ostatnie 2 500 000 lat dziejów Ziemi. Okres ten charakteryzował się bardzo zmiennymi warunkami klimatycznymi, ośmiokrotnie na tereny Polski, Europy, Azji i Ameryki Północnej wkraczał lądolód z okolic bieguna północnego. W związku z tym zmieniały się warunki życia, w okresach międzylodowcowych żyły zwierzęta ciepłolubne, a w chłodniejszych zimnolubne. Sztandarowym przykładem zmian fauny byli przedstawiciele słoniowatych – słoń leśny Palaeoloxodon atiquus (największy słoń w dziejach tej grupy zwierząt, dochodzący do 4,5 m wysokości) oraz mamut włochaty Mammuthus primigenius.

    W trakcie zajęć uczniowie będą mieli także okazję dowiedzieć się jak z biegiem plejstocenu zmieniały się inne gatunki zwierząt, szata roślinna oraz krajobraz, jak również zapoznać się z oryginalnymi okazami skamieniałości.

    G. Jakubowski

    W bursztynowym lesie

    W bursztynowym lesie

    W odpowiedniej dla wieku dzieci formie przedstawiamy długotrwały proces powstawania bursztynu, od żywicującego lasu do twardej bryłki bursztynu bałtyckiego. Pokazując proces powstawania bursztynu bałtyckiego posiłkujemy się środowiskiem w jakim rosły żywicujące drzewa i jakie stawonogi żyły wśród nich. Pokazujemy również jak i kiedy człowiek wykorzystywał sukcynit.

    K. Kwiatkowska

    Od pierwszej rośliny do pierwszego lasu na Ziemi

    Od pierwszej rośliny do pierwszego lasu na Ziemi

    Podczas lekcji staramy się uzmysłowić dzieciom, że świat, który nas otacza, ulega ciągłym przemianom i stanowi tylko jeden z etapów w historii Ziemi; poruszamy zagadnienia związane z paleogeografią (w tym z „wędrówką” kontynentów) oraz wstępnie zapoznajemy z podziałem dziejów Ziemi.

    Dzieci mają możliwość poznania świata roślin minionych epok. Dowiadują się, jak powstają skamieniałości roślinne i jakie są ich rodzaje. Dzięki rekonstrukcjom krajobrazów i pokrojom wymarłych roślin mogą prześledzić przemiany roślinności od czasów, kiedy na lądach pojawiły się pierwsze rośliny, po czasy, kiedy na rozległych obszarach kuli ziemskiej zapanowały bujne zbiorowiska leśne.

    W czasie zajęć prezentowane są liczne okazy szczątków roślin sprzed ok. 300 mln lat (m.in. odciski liści paproci, odciski gałązek i uwęglone szczątki kory drzewiastych widłakowych, ośródki pni kalamitów). Lekcja pozwala poznać karboński las, który, jak pisał w 1948 roku paleobotanik – profesor Mikołaj Kostyniuk, to „puszcza jakby złym czarem objęta”, z której „nie dochodzą prawie żadne odgłosy życia, nie zabrzmi śpiew czy choćby tylko krzyk ptaka” i której „jednostajnej zieleni nie ożywia nigdzie barwna plama kwiecia”.

    Pozostała oferta

    Pozostała oferta

    Zajęcia Uniwersytetu III Wieku

    Zajęcia Uniwersytetu III Wieku z cyklu „Ciekawe epizody z przeszłości Ziemi”, które odbywają się raz w miesiącu w czasie roku akademickiego.

    Zwiedzanie „ścieżki dziecięcej”

    Zwiedzanie „ścieżki dziecięcej”, która opowiada o najciekawszych okazach w muzeum.

    Imprezy specjalne

    Muzeum Ziemi bierze udział, ze specjalnie przygotowaną ofertą, w wydarzeniach takich jak: Noc Muzeów, Święto Skarpy Warszawskiej, Piknik Naukowy Polskiego Radia i Centrum Nauki Kopernik oraz Festiwal Nauki.

    Więcej informacji: tel (22) 629-80-63 w.201

    Warsztaty

    Warsztaty

    Szkoła podstawowa (klasy I-VI)

    Kiedy w Polsce żyły słonie

    Warsztaty rozpoczynają się prezentacją multimedialną, w trakcie której młodzież będzie miała możliwość zapoznania się ze zwierzętami jakie żyły na terenach Polski podczas plejstocenu – okresu geologicznego obejmującego ostatnie 2 500 000 lat dziejów Ziemi. Okres ten charakteryzował się bardzo zmiennymi warunkami klimatycznymi, ośmiokrotnie na tereny Polski, Europy, Azji i Ameryki Północnej wkraczał lądolód z okolic bieguna północnego. W związku z tym zmieniały się warunki życia, w okresach międzylodowcowych żyły zwierzęta ciepłolubne, a w chłodniejszych zimnolubne. Sztandarowym przykładem zmian fauny byli przedstawiciele słoniowatych – słoń leśny Palaeoloxodon atiquus (największy słoń w dziejach tej grupy zwierząt, dochodzący do 4,5 m wysokości) oraz mamut włochaty Mammuthus primigenius.

    W trakcie zajęć uczniowie będą mieli okazję dowiedzieć się jak z biegiem plejstocenu zmieniały się inne gatunki zwierząt, szata roślinna oraz krajobraz, jak również zapoznać się z oryginalnymi okazami skamieniałości. Dzieci dowiedzą się także, że kości dużych ssaków takich jak: słoń leśny, mamut, nosorożec włochaty i wiele innych, można znaleźć nawet w naszym najbliższym sąsiedztwie. Będą miały również okazję własnoręcznie złożyć „szkielet” mamuta włochatego oraz namalować na marmurowych płytkach wizerunki zwierząt plejstoceńskich, tak jak to czynili niegdyś pradawni łowcy na ścianach jaskiń.

    Lekcje muzealne

    Lekcje muzealne

    Zapisy na lekcje muzealne prowadzimy pod numerem telefonu: (22) 629-80-63 w.203 lub 204

     

    Przedszkolaki i klasa zerowa

    Opowiadania o wyjątkowo ciekawych okazach

     

    Szkoła podstawowa (klasy I-III)
    Szkoła podstawowa (klasy IV-VI)Gimnazjum i liceum
    Od pierwszej rośliny do pierwszego lasu na Ziemi

    W bursztynowym lesie

    Kiedy w Polsce żyły słonie

    Minerały wokół nas

    Skały i skamieniałości dokumentami dziejów Ziemi

    Minerały i Skały

    Roślinność zachowana w węglu kamiennym

    Tajemnice drzew – wśród reliktów i żywych skamieniałości

    Kiedy w Polsce żyły słonie

    Władcy pradawnych głębin

    Z życia dinozaurów

    W bursztynowym lesie

    Właściwości bursztynu

    Pochodzenie i budowa planet

    Budowa Ziemi i dryf kontynentów

    Minerały i skały

    Geologia i surowce mineralne Polski

    Wulkany i trzęsienia ziemi

    Co nam zostawił lodowic?

    Czy czeka nas potop?

    Skały i skamieniałości dokumentami dziejów Ziemi

    Rośliny lasu karbońskiego

    Kiedy w Polsce rosły palmy

    Tajemnice drzew – wśród reliktów i żywych skamieniałości

    Kiedy w Polsce żyły słonie

    Władcy pradawnych głębin

    Z życia dinozaurów

    Pochodzenie człowieka

    Właściwości bursztynu

    Bursztyn w archeologii

    Istnieje także możliwość zamówienia lekcji na wybrany temat z zakresu Geologii i Historii Życia.

    Lekcje muzealne odbywają się od poniedziałku do piątku w godzinach od 9.00 do 16.00, w oparciu o zestawy minerałów, skał, skamieniałości, mapy, przeźrocza, filmy i prezentacje multimedialne.

    Oprócz zajęć tematycznych proponujemy również, dla różnych grup wiekowych oprowadzanie po stałych wystawach naszego muzeum.

    Następna strona »