Najnowsze komentarze

    Pochodzenie i budowa planet

    Pochodzenie i budowa planet

    Pochodzenie i budowa planet

    Przed ponad 5 miliardami lat nie było jeszcze Ziemi, Słońca, ani żadnych innych planet Układu Słonecznego, była natomiast wielka gwiazda, której historia dobiegała właśnie kresu. Końcem jej życia była gigantyczna eksplozja, która rozrzuciła jej szczątki w postaci wirującego dysku materii – protoplasty dzisiejszego Układu Słonecznego. Takich układów, jak dziś wiemy, jest we wszechświecie wiele, ale nasz jest szczególny, bo na nim narodził się człowiek.

    Podczas lekcji, bogato ilustrowanej slajdami, poznamy dzieje Układu Słonecznego od jego zarania aż do dziś i zobaczymy, że ów układ to nie tylko Słońce i planety, ale też tysiące innych ciał, takich jak księżyce, komety, planety karłowate i planetoidy. Niektóre z tych ciał są podobne do Ziemi (te nazywamy planetami ziemskimi), inne – jak Jowisz czy Saturn – są zupełnie odmienne, ale wszystkie łączy wspólna historia: zarówno nasze ciała, jak i materia ciał kosmicznych zbudowana jest z atomów, które wydostały się przed 5 miliardami lat z wnętrza eksplodującej gwiazdy supernowej. Z tych wszystkich ciał kosmicznych Ziemia zajmuje miejsce szczególne, bo na niej pojawiło się kiedyś życie, a potem człowiek, ale takich kolebek życia mogło być więcej, bo warunki potrzebne do jego powstania istniały i gdzie indziej. Podczas lekcji zobaczymy, gdzie życie mogło powstać i dowiemy się dlaczego nie powstało (lub dlaczego przestało istnieć), a także gdzie możemy spodziewać się znalezienia jego dawnych, lub nawet obecnych, śladów.

    M. Ryszkiewicz

    Właściwości bursztynu

    Właściwości bursztynu

    Omówienie procesu powstawania bursztynu bałtyckiego (=sukcynitu) ze szczególnym uwzględnieniem jego własciwości: zawartości kwasu bursztynowego, twardości, przełamu muszlowego, rozpuszczalności, gęstości, reakcji na płomień, odmian bursztynu, postaci występowania, występowania inkluzji organicznych. O tych wszystkich cechach i procesie przekształcania się żywicy w bursztyn mówimy na podstawie okazów i ilustracji na wystawie Bursztyn Polska i Świat.

    K. Kwiatkowska

    Z życia dinozaurów

    Z życia dinozaurów

    W ciągu ery mezozoicznej, a więc w okresie między 200 a 65 milionami lat, na całej Ziemi zamiast ssaków dominowały gady: na lądach były to dinozaury, w powietrzu pterozaury i ptaki, a w oceanach takie grupy jak ichtiozaury, plezjozaury, czy mozazaury. Był to więc prawdziwy Wiek Gadów w dziejach życia na Ziemi. Z tych wszystkich wymarłych grup zwierząt najlepiej poznane i wzbudzające największe zainteresowanie są dinozaury, symbol dawno wymarłego życia.

    Na lekcji, bogato ilustrowanej slajdami, zapoznamy się z najważniejszymi grupami tych gadów, takimi jak drapieżne teropody, ogromne zauropody, szybko biegające kaczodziobe hadrozaury, rogate ceratopsy, czy opancerzone ankylozaury. Poznamy ich najważniejsze skamieniałości, sposoby ich rekonstrukcji i zobaczymy jak mogły zachowywać się za życia. Zobaczymy też zdjęcia z najpiękniejszego polskiego Parku Jurajskiego z Solca Kujawskiego nad Wisłą. Dinozaury nie przestają fascynować, bo przy całej swej odmienności od ssaków, pod wielu względami były do nich podobne: opiekowały się potomstwem, toczyły rytualne walki, polowały lub próbowały unikać prześladowców, wykazywały nawet uczucia, które nie są nam obce. I choć kres ich egzystencji przyniosła wreszcie kolizja Ziemi z planetoidą, która spopieliła niemal całe życie na naszej planecie, to w pewnym sensie dinozaury żyją do dziś – nie tylko w naszej wyobraźni, ale też naprawdę: dzisiejsze ptaki są w prostej linii potomkami niektórych teropodów, a więc, formalnie biorąc, są po prostu opierzonymi dinozaurami.

    M. Ryszkiewicz

    Władcy pradawnych głębin

    Władcy pradawnych głębin

    W trakcie prezentacji multimedialnej młodzież zapozna się z organizmami, które dominowały w morzach na przestrzeni dziejów. Swoistą podróż w czasie uczniowie rozpoczną, około 600 milionów lat temu, na wzgórzach Ediacara w Australii, gdzie poznają zadziwiający świat pierwszych organizmów tkankowych. Kolejnym etapem wędrówki będzie „kambryjska eksplozja życia”, która zapoczątkowała Fanerozoik, czyli eon „jawnego życia”.

    Uczniowie będą też mieli szansę poznać największych drapieżców swoich czasów takich jak: gigantyczne głowonogi, morskie skorpiony, ryby pancerne, dziwaczne rekiny, ichtiozaury, długoszyje plezjozaury, czy też olbrzymie morskie jaszczury – mozazaury. Wycieczkę w czasie młodzież zakończy w paszczy największego rekina wszechczasów (Carcharodon megalodon).

    W trakcie zajęć uczniowie będą mieli także okazję dowiedzieć się jak z biegiem milionów lat zmieniał się układ kontynentów oraz zapoznać się z oryginalnymi okazami skamieniałości.

    Tajemnice drzew – wśród reliktów i żywych skamieniałości

    Tajemnice drzew – wśród reliktów i żywych skamieniałości

    W trakcie lekcji poruszane są zagadnienia z pogranicza paleobotaniki i botaniki; przedstawiane są ciekawsze, z paleobotanicznego punktu widzenia, rodzaje drzew i krzewów – ich historia oraz wszelkie tajemnice, jakie mogą kryć pospolite u nas gatunki. Na wybranych przykładach prezentowane są:

    ♦ „żywe skamieniałości” – rodzaje drzew, które przetrwały w prawie niezmienionej postaci wiele milionów lat,

    ♦ relikty – rodzaje drzew szeroko rozprzestrzenione kilkadziesiąt milionów lat temu prawie na całej półkuli północnej, a współcześnie odznaczające się ograniczonym zasięgiem,

    ♦ rodzaje drzew współcześnie rosnące w Polsce, ale znane ze stanu kopalnego nawet sprzed 60 milionów lat.

    Podczas lekcji prezentowane są również materiały zielnikowe oraz liczne okazy szczątków kopalnych roślin z różnych stanowisk Polski i Europy (odciski liści, uwęglone owoce i nasiona). Zajęcia kończą się wycieczką po ogrodzie wokół Muzeum Ziemi, podczas której każdy ma możliwość zapoznania się z żywymi okazami drzew i krzewów (są to m.in. miłorząb i metasekwoja oraz gatunki z rodzajów, które jeszcze 5 mln lat temu rosły w naszych lasach ale, wraz z nadejściem silnego ochłodzenia klimatu, wyginęły u nas bezpowrotnie, jak np. tulipanowiec, brzostownica, parrocja, korkowiec).

    Lekcje są prowadzone od wiosny do późnej jesieni, ze względu na możliwość oglądania w ogrodzie Muzeum Ziemi żywych roślin, prezentowanych na lekcji w formie skamieniałości.

    Roślinność zachowana w węglu kamiennym

    Roślinność zachowana w węglu kamiennym

    W trakcie lekcji prezentowane są szczątki karbońskich roślin, które zachowały się w osadach towarzyszących pokładom węgli kamiennych. Na wielu przykładach młodzież poznaje różne typy skamieniałości (ośródki, odciski, uwęglone szczątki) oraz proces ich powstawania. Jako materiał ilustracyjny służą okazy roślin kopalnych pochodzące z Górnego i Dolnego Śląska – należą one do takich grup jak: widłakowe, skrzypowe, paprocie zarodnikowe, nagozalążkowe (paprocie nasienne, kordaity).

    W czasie zajęć prezentowane są również graficzne rekonstrukcje poszczególnych rodzajów karbońskich roślin oraz rekonstrukcje krajobrazów roślinnych. Na tle warunków paleogeograficznych zostaje odtworzona bujna roślinność, która w okresie karbońskim, ok. 300 mln lat temu, w ciepłym i wilgotnym klimacie, panowała na bagiennych obszarach Europy i Ameryki Północnej. Roślinność ta dała początek wielkim złożom węgla kamiennego.

    Minerały i skały

    Minerały i skały

    Podczas lekcji uczniowie poznają i utrwalają podstawowe definicje geologiczne (minerał, skała). Dowiadują się o uporządkowanej budowie materii nieożywionej. Uczeń pozna również genezę powstawania skał i występujących w nich minerałów. W części poświęconej skałom uczniowie zapoznają  się ze wszystkimi podstawowymi grupami skał. Dowiedzą się, jak powstają poszczególne skały, do czego są wykorzystywane i jakie cechy wpływają na możliwość ich zastosowania w poszczególnych dziedzinach. W części mineralogicznej poznają cechy diagnostyczne minerałów (m.in. dokunują pomiaru twardości według skali Mohsa). Lekcja jest prowadzona z wykorzystaniem oryginalnej, bogatej kolekcji dydaktycznej skał i minerałów, które każdy uczeń ma możliwość obejrzeć z bliska. Po tej lekcji uczniowie będą umieli opisać cechy fizyczne wybranych minerałów i skał, rozpoznać podstawowe rodzaje skał (osadowe, magmowe i przeobrażone) oraz niektóre minerały.

    dr Agnieszka Pietrzak

    dr Agnieszka Pietrzak

    Zainteresowania naukowe:

    Historia Polski w latach 1945-1956, organy bezpieczeństwa państwa i ich działalność, zwłaszcza wobec podziemia niepodległościowego.

    Zakres działalności w Muzeum Ziemi:

    Adiunkt muzealny

    Porządkowanie i opracowywanie spuścizn geologów.

    Od 2012 kierownik Działu Historii Nauk o Ziemi i Biblioteki.

    Kontakt:

    apietrzak@mz.pan.pl

    Ostatnie ważniejsze publikacje:

    Pietrzak A. 2008: Żołnierze Batalionu Armii Krajowej „Zośka” represjonowani w latach 1944-1956. Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Warszawa.

    Pietrzak A. 2011: Główny Zarząd Informacji wobec oflagowców 1949-1956. Wydawnictwo LTW, Warszawa; Dziekanów Leśny.

    Pietrzak A. 2012: Refleksje o pozycji kobiety w Kościele. Vox Eremi, 35 (209).

    Pietrzak A. 2014: Powojenna konspiracja żołnierzy batalionów AK „Zośka” i „Parasol” – rzeczywistość a wersja funkcjonariuszy MBP. W: M. Żuławnik (red.)., B. Świtalska.: Różnymi drogami do niepodległości. Studia z historii najnowszej, 217-230, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Wyszyńskiego, Warszawa.

    Pietrzak A. 2015: Represje wobec byłych żołnierzy „Zośki” i „Parasola” objętych tzw. sprawą „Radosława” w latach 1948-1956. Przegląd Historyczno-Wojskowy nr 1: 99-123.

    Pietrzak A. 2015: „Radosław” w nowej rzeczywistości – II konspiracja żołnierzy batalionów „Zośka” i „Parasol”. Biuletyn Informacyjny nr 5: 45-53.

    Pietrzak A. 2015: „Zaręba”. Informator w środowisku batalionu „Zośka”. W sieci historii nr 7: 76-78.

    mgr Maria Rajska

    mgr Maria Rajska

    Absolwentka Wydziału Geologii Uniwersytetu Warszawskiego i Podyplomowych Studiów Informacji Naukowej przy Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego.

    Członek Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich (Sekcja Biblioteki Naukowej).

    Zainteresowania naukowe:

    Taksonomia i biostratygrafia amonitów kredy dolnej, informacja naukowa.

    Kontakt:

    mrajska@mz.pan.pl

    Zakres działalności w Muzeum Ziemi:

    Adiunkt muzealny

    Bibliografie nabytków Biblioteki MZ PAN: ekspozycje o tematyce bibliotecznej; opracowywanie historii Biblioteki Polskiej Akademii Nauk Muzeum Ziemi w Warszawie oraz najcenniejszych starych druków i XIX-wiecznych woluminów znajdujących się w Bibliotece MZ.

    Ostatnie ważniejsze publikacje:

    Pielińska A., Pieliński A., Rajska M. 2019: 60-lecie działalności Muzeum Ziemi w Warszawie w strukturze Polskiej Akademii Nauk. Unikatowe zbiory bursztynu. [60 years of the Museum of the Earth in Warsaw within the structure of the Polish Academy of Sciences. Unique amber collections], Przegląd Geologiczny 67 (12): 961–963.

    Marek S., Raczyńska A., Rajska M., Błaszkiewicz A., Szymankowska F., Lefeld J. 1984: Rząd: Ammonitida Zittel, 1889. W: Malinowska L. (Red.): Budowa geologiczna Polski. 3Atlas skamieniałości przewodnich i charakterystycznych. 2c. Mezozoik. Kreda. 97-119, tabl. 33-47. Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa

    Marek S., Rajska M., Sztejn J. 1989: Nowe dane na temat stratygrafii pogranicza jury i kredy w Polsce centralnej (Kujawy). Kwartalnik Geologiczny 33 (2): 209-224.

    Marek S., Raczyńska A., Rajska M., Błaszkiewicz A., Szymankowska F., Lefeld J. 1989: Order Ammonitida Zittel, 1889. In: Malinowska L. (Ed.): Geology of Poland. 3. Atlas of guide and characteristic fossils. 2c. Mesozoic. Cretaceous. 12, 75-90, pl. 34-47. Wydawnictwa Geologiczne, Warsaw.

    Marek S., Rajska M., Sztejn J. 1989: Stratigraphy of the Jurassic/Cretaceous passage beds in Central Poland (Kujawy area). Bulletin of the Polish Academy of Sciences. Earth Sciences 37: 131-141.

    Marek S., Rajska M. 1997: Kreda dolna (berias–alb górny). Biostratygrafia. Makrofauna. W: S. Marek, M. Pajchlowa (Red.): Epikontynentalny Perm i Mezozoik w Polsce. Prace Państwowego Instytutu Geologicznego 153: 333-346.

    mgr Krzysztof Maliszewski

    mgr Krzysztof Maliszewski

    Pracownik Działu Zbiorów Mineralogicznych i Petrograficznych od 2010 r.

    Zainteresowania naukowe:

    Geochemia i mineralogia śląsko-krakowskich złóż rud cynku i ołowiu.

    Kamień budowlany w architekturze Warszawy.

    Kontakt:

    kmaliszewski@mz.pan.pl

    Zakres działalności w Muzeum Ziemi:

    Asystent muzealny

    Opracowywanie i porządkowanie kolekcji mineralogicznych w zbiorach Muzeum Ziemi.

    Udział w prowadzonych przez Muzeum Ziemi pracach dydaktycznych i wystawienniczych.

    Ostatnie ważniejsze publikacje:

    Rokita H., Maćkowska R., Maliszewski K. 2012: Występowanie soli w przyrodzie. Chemia w szkole 4/2012, 19-23.

    Maliszewski K., Marciniak-Maliszewska B., Kupryjanowicz J., Pielińska A. 2012: Kryształy gipsu na powierzchniach bursztynu. Prace Muzeum Ziemi 50, 67-76.

    « Poprzednia stronaNastępna strona »