Najnowsze komentarze

    Ciekawostki historyczne

    Ciekawostki historyczne

    Ciekawostki historyczne

    Ogrody Księcia Kazimierza Poniatowskiego

    Historia „urokliwego zakątka Warszawy”, gdzie mieści się siedziba Muzeum Ziemi, związana jest nierozerwalnie z postacią Księcia Kazimierza Poniatowskiego, starszego brata ostatniego Króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego. Książę urodził się 15 września 1721 roku, a zmarł 13 kwietnia 1800 roku w Warszawie, w tak zwanej „Oberży”, przekształconej na książęcą siedzibę i ulokowanej przy dzisiejszej Alei Na Skarpie. Książę był generałem wojsk koronnych, komendantem gwardii konnej koronnej oraz podkomorzym nadwornym koronnym. Po pierwszym rozbiorze Polski wycofał się jednak z życia publicznego, sprzedał w 1773 roku godność podkomorzego, tytułując się odtąd Księciem ex-podkomorzym i zajmując się do końca swego długiego życia głównie celebracją przyjemności życia doczesnego. Książę znany był przede wszystkim ze swego zamiłowania do pięknych kobiet, którymi się otaczał i konnych przejażdżek. Jego najbardziej znanymi kochankami były: „czarnooka Józefka” – Józefa Badachowska oraz aktorka Agnieszka Truskolaska. Ex-podkomorzy miał opinię ekscentryka, lubiącego szokować otoczenie, którego można śmiało nazwać celebrytą swoich czasów.

    Ogrody Księcia Kazimierza Poniatowskiego. Czytaj więcej… [do pobrania]

    dr Cezary Krawczyński

    Kręte drogi ewolucji i zróżnicowanie podrodziny Bovinae

    Kręte drogi ewolucji i zróżnicowanie podrodziny Bovinae

    Skamieniałości reprezentantów plemienia Bovini w kolekcji PAN Muzeum Ziemi w Warszawie. Tur (Bos primigenius). Fot. Michał Loba

    Jeśli postawimy sobie pytanie, jaka grupa roślinożernych ssaków osiągnęła największy sukces ewolucyjny, odpowiedź będzie mogła być tylko jedna – wołowate (Bovidae). Rodzina ta liczy obecnie ponad 140 gatunków, zamieszkujących najrozmaitsze środowiska. Ich współczesne rozprzestrzenienie koncentruje się przede wszystkim w Afryce subsaharyjskiej i w Azji Południowo-Wschodniej. W swojej historii występowały jednak liczniej w całej Eurazji. Ich sukces jest po części pokłosiem przynależności do zwierząt parzystokopytnych, a wśród nich, do przeżuwaczy, wobec czego i o tych wypada coś powiedzieć. Trudno jednak rzetelnie sportretować tak obszerną grupę. Zajęliśmy się więc zwierzętami, które wydają się nam najbliższe i których szczątki można podziwiać na wystawach PAN Muzeum Ziemi w Warszawie. Jeśli interesują Państwa pokrewieństwa pomiędzy różnymi przedstawicielami wołowatych i ich historia ewolucyjna, gorąco zapraszamy do lektury naszego artykułu:

    Kręte drogi ewolucji i zróżnicowanie podrodziny Bovinae [do pobrania]

    W tekście pojawiają się pewne trudniejsze pojęcia związane z analizą pokrewieństw ewolucyjnych, dlatego przydatny może okazać się artykuł wyjaśniający te zagadnienia.

    dr Michał Loba

    Mały atlas grzybów… skalnych

    Mały atlas grzybów… skalnych

    Jaki jest związek grzybów ze skałami? Te pierwsze służą przecież do jedzenia, a te drugie nie bardzo się do tego nadają (no, może za wyjątkiem soli kamiennej, ale i to w ograniczonym zakresie). Tym razem chodzi o skojarzenia wywołane podobnym kształtem, czyli obecnością dużego kapelusza podtrzymywanego przez cienką nóżkę.

    W księgarniach dostępnych jest wiele atlasów grzybów. Mają pomóc w rozpoznawaniu i stwierdzeniu czy znaleziony okaz nadaje się do zjedzenia, czy też jego spożycie może być niebezpieczne dla zdrowia, a nawet życia. Niniejszy tekst z racji na wspomnianą wcześniej nieprzydatność do konsumpcji form skalnych w postaci grzyba, ma być mikroprzewodnikiem wyjaśniającym w jaki sposób natura tworzy takie niezwykłe w kształcie obiekty.

    Wszystkie skały, które znajdują się na powierzchni Ziemi są niszczone przez wodę, lód, wiatr i zmiany temperatury. Nawet te, które wydają się być tak wytrzymałe, że prawie niezniszczalne. Tempo niszczenia jest oczywiście uzależnione od wielu czynników np. spoistości skał (szybsze dla piaskowców, wolniejsze dla granitów). Ale dla szybkości tego procesu kluczowa jest obecność spękań w skałach. To w szczeliny wnika woda, która rozpuszcza skały lub rozsadza je po zamarznięciu. Ona też usuwa produkty wietrzenia i odpreparowuje odporniejsze fragmenty skał, które stają się ostańcami erozyjnymi o różnych, często fantazyjnych kształtach.

    Mały atlas grzybów… skalnych [do pobrania]

    dr Ryszard Szczęsny

    O ewolucji nosorożców

    O ewolucji nosorożców

    Rekonstrukcja artystyczna nosorożca leśnego i włochatego. Ryc. Michał Loba

    Współcześnie na świecie żyje pięć gatunków nosorożców. Wśród nich trzy są krytycznie zagrożone wyginięciem, a kolejne dwa narażone lub bliskie stanu narażenia na wyginięcie. W przeszłości geologicznej sytuacja wyglądała inaczej. Szeroko rozumiane nosorożce stanowią starą i niegdyś bardzo zróżnicowaną linię ewolucyjną. Przedstawicieli tej linii ujmuje się w systematyce organizmów w randze nadrodziny Rhinoceratoidea. Wywodząc się od zwierząt wielkości psa, zrodziła ona największe ssaki lądowe, jakie kiedykolwiek stąpały po Ziemi. Jej przedstawiciele występowali licznie w Europie, Azji, Afryce i Ameryce Północnej. Grupa niezwykle ciekawa i różnorodna. Jeśli chcieliby Państwo dowiedzieć się więcej o jej historii ewolucyjnej i dawnym zróżnicowaniu, zachęcamy do lektury artykułu:

    O ewolucji nosorożców [do pobrania]

    dr Michał Loba

    Polska 150 milionów lat temu

    Polska 150 milionów lat temu

    Wykład w Kawiarni Naukowej 1a w Wawerskiej Strefie Kultury

    Zapraszamy serdecznie do wysłuchania wykładu pt. „Polska 150 milionów lat temu”, którego nagranie odbyło się w Kawiarni Naukowej 1a w Wawerskiej Strefie Kultury. Wykład dostępny jest na kanale Wszechnicy na  YouTube.

    150 milionów lat temu, pod koniec okresu jurajskiego obszar Europy środkowej pokrywały płytkie morza, w których rozwijały się liczne organizmy zasiedlające strefę dna i toni wodnej. Były wśród nich duże kręgowce morskie, takie jak ichtiozaury, żółwie morskie, pliozaury i plezjozaury, krokodylomorfy oraz ryby kostnoszkieletowe.

    Podczas wykładu w Kawiarni Naukowej 1a, dr Daniel Tyborowski opowiadał o skamieniałościach pradawnych zwierząt, które znajdowane są obecnie przez paleontologów m.in. w Kamieniołomie Owadów-Brzezinki, Krzyżanowicach koło Iłży i Morawicy niedaleko Kielc.

     

    Wielka wędrówka ssaków

    Wielka wędrówka ssaków

    W ciągu długiej, liczącej ponad 4 miliardy lat, historii Ziemi zaszło wiele nieprawdopodobnych zdarzeń, które – paradoksalnie – zdarzyć się musiały. Jeśli bowiem coś ma znikome choćby prawdopodobieństwo zaistnienia, to wydarzy się na pewno, jeśli tylko poczekamy odpowiednio długo. Duże planetoidy niezwykle rzadko uderzają w Ziemię, bo trudno w nią trafić z Kosmosu, ale jednak raz na kilkadziesiąt milionów lat trafiały. Czasem, choć nie zawsze, te wydarzenia miały przemożny wpływ na życie na Ziemi. Ostatnia z dużych planetoid, która zderzyła się z Ziemią, wybiła wszystkie dinozaury (poza ptakami) i utorowała ssakom drogę do panowania nad światem. Dlatego tu jesteśmy. Gdyby choć trochę zboczyła z kursu, być może dziś byłyby na naszej planecie inteligentne i twórcze dinozaury.

    Takimi rzadkimi, ale ważnymi dla życia wydarzeniami, były też inne kolizje – wpadające na siebie kontynenty, których dryf był przez niemal całą historię Ziemi głównym czynnikiem kształtującym tektoniczną aktywność naszej planety (to za sprawą takich kolizji powstawały łańcuchy gór fałdowych, jak Alpy, Karpaty, czy Himalaje). Jednym z ostatnich takich rzadkich wydarzeń, w dodatku tak młodym, że jego wpływ na dzisiejszą faunę jest bardzo czytelny, było połączenie przed około 3 milionami lat obu lądów amerykańskich i wynikłe z tego migracje zwierząt w obu kierunkach, znane jako Wielka Wymiana Międzyamerykańska. Rzecz ciekawa – te bloki lądowe nie zderzyły się wtedy ze sobą (dlatego nie ma między nimi gór fałdowych), ale dryfowały równolegle do siebie na zachód, pod dyktando rozszerzającego się Atlantyku. Efektem tego dryfu było wyginanie się przed napierającymi blokami obu Ameryk skorupy oceanicznej Pacyfiku, co wywoływało coraz aktywniejszy z czasem wulkanizm, który dał początek Andom (w Ameryce Południowej) i Kordylierom (w Ameryce Północnej) i girlandom wysp wulkanicznych między nimi (dzisiejsze Karaiby). I właśnie jeden z takich łańcuchów wysp połączył się przed 2,7 milionami lat, tworząc Przesmyk Panamski i budując w ten sposób pomost lądowy między dwoma izolowanymi od siebie i od reszty świata kontynentami. Rozpoczęła się największa wędrówka zwierząt w dziejach Ziemi.

    Czytaj więcej… Wielka wędrówka ssaków [do pobrania]

    Karta Dużej Rodziny

    Karta Dużej Rodziny

    Z przyjemnością informujemy, że Polska Akademia Nauk Muzeum Ziemi w Warszawie dołączyło do programu Karta Dużej Rodziny realizowanego przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Związek Dużych Rodzin „Trzy Plus”.

    Osoby legitymujące się Kartą Dużej Rodziny nabywają prawo do ulgowych biletów wstępu (także osoby dorosłe). Dzieci w wieku przedszkolnym zwolnione są z opłat za wstęp do Muzeum Ziemi.

    Nauka w Polsce

    Nauka w Polsce

    Zwiastun nowego sezonu “Środowych spotkań z dziejami Ziemi”

    Już od 7 października 2020 r., w każdą środę o godzinie 18:00, zapraszamy Państwa na kolejny sezon wykładów pt. „Środowe spotkania z dziejami Ziemi”.

    O latających gadach i praptakach ery dinozaurów, ewolucji i pochodzeniu waleni czy o wyspie karłowatych dinozaurów opowiadać będzie w czasie wirtualnych wykładów paleontolog dr Daniel Tyborowski.

    Wykłady dostępne będą na kanale Wszechnicy na YouTube. Więcej informacji w serwisie Nauka w Polsce.

     

    PREMIERA KSIĄŻKI

    PREMIERA KSIĄŻKI

    Dobra wiadomość dla wszystkich fanów książek popularnonaukowych o tematyce paleontologicznej! Nasza współpraca z Wydawnictwem Copernicus Center Press zaowocowała tym, że Polska Akademia Nauk Muzeum Ziemi w Warszawie zostało patronem medialnym książki Nicka Pyensona pt. ”Podglądając wieloryby”. Jest to wyczerpujące kompendium wiedzy o wymarłych i współczesnych wielorybach.

    Więcej informacji o książce: Copernicus Center Press

    Następna strona »