LEKCJE MUZEALNE
Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą edukacyjną. Lekcje muzealne prowadzone są przez pracowników merytorycznych PAN Muzeum Ziemi. Każda z lekcji skupia się na wybranym zagadnieniu związanym z wystawami stałymi. Dzięki wizycie w muzeum, możecie zobaczyć, a nawet dotknąć wspaniałe okazy, które na co dzień ogląda się tylko w podręcznikach. Lekcje są też okazją do wycieczki po całym muzeum. Zajęcia dopasowane są do wieku uczestników oraz nawiązują do programu nauczania, dzięki czemu nauka łączy się z zabawą.
Zapisy na lekcje muzealne prowadzimy pod numerem telefonu:
(22) 629-74-79 w.203 lub 530 271 484
Małgorzata Sławek
koszt lekcji muzealnych:
80 PLN /lekcja + bilet wstępu dla każdego uczestnika
OFERTA LEKCJI MUZEALNYCH ROK SZKOLNY 2025/26
Lodowce, zmiany klimatu i CO2
Klasy 6–8 i ponadpodstawowe
Lekcja muzealna przeznaczona dla grup zainteresowanych aktualną i ważną tematyką zmian klimatycznych. Tematyka ta zostanie przedstawiona w szerokim kontekście geologicznej wiedzy o historii naszej planety. Słuchacze dowiedzą się między innymi, ile w dziejach Ziemi było epok lodowcowych oraz na jakiej podstawie geolodzy wnioskują, jaki klimat panował na naszej planecie 10, 100 czy 500 milionów lat temu. Omówione zostaną również naturalne i antropogeniczne czynniki będące przyczynami zmian klimatycznych.
Góry z morza. Jak powstały lądy, które podziwiamy?
Lekcja dopasowana do wieku grupy
Podczas lekcji muzealnej uczniowie dowiedzą się, że około 15 milionów lat temu, w miocenie, na południu Polski rozpościerało się morze, w którym pływały wieloryby, delfiny i ryby wód tropikalnych. Dowiedzą się, jak powstawały polskie góry: Tatry, Sudety i Góry Świętokrzyskie. Omówione zostaną trzy główne orogenezy, które towarzyszyły dryfowi kontynentów oraz cechy gór powstałych w wyniku zderzenia się kontynentów albo płyt oceanicznych z kontynentalnymi. Wyjaśniony zostanie wpływ gór na klimat i bioróżnorodność.
Ile lat ma Ziemia? Czyli o datowaniu w geologii
Lekcja dopasowana do wieku grupy
Na lekcji uczestnicy dowiedzą się nie tylko ile czasu upłynęło od powstania naszej planety, ale przede wszystkim, skąd to wiemy! Dowiedzą się, czym jest czas, jak go mierzymy w geologii, a także jak wyglądały pierwsze próby ustalenia wieku Ziemi. Uczniowie zostaną zapoznani z metodami względnymi i bezwzględnymi datowania. Przybliżone zostaną podstawowe zasady stratygrafii i określania następstwa zdarzeń w geologii. Uczestnicy poznają zestaw metod datowania radiometrycznego, które pozwalają określić wiek obiektów w latach ziemskich. Ile lat ma najstarsza skała na Ziemi? Ile lat ma najstarsze ziarno piasku? Co przybysze z kosmosu wiedzą o początkach naszej planety?
Wyjście kręgowców na ląd
Szkoły ponadpodstawowe
Okres dewonu (ok. 419 – ok. 359 milionów lat temu) znany jest także jako „Era Ryb”, a jedną z wielu grup przeżywających wówczas rozkwit były ryby mięśniopłetwe. Niektóre z nich, dzięki specyficznej budowie płetw, były w stanie przemieszczać się pomiędzy sezonowo wysychającymi zbiornikami wodnymi, a posiadanie płuc umożliwiało im oddychanie powietrzem atmosferycznym. Zwierzęta te dały początek pierwszym płazom. Podczas tej lekcji muzealnej uczniowie dowiedzą się, w jaki sposób ewolucja sprawiła, że płetwy stały się nogami, a „Era Ryb” zapoczątkowała historię kręgowców lądowych.
Skały i skamieniałości
Lekcja dopasowana do wieku grupy
Lekcja jest prowadzona z wykorzystaniem bogatej kolekcji dydaktycznej skał, minerałów i skamieniałości. Możliwość obcowania z oryginalnymi okazami znacznie ułatwia dzieciom zrozumienie wielu zagadnień z zakresu geologii, geografii oraz historii życia na Ziemi.
Podczas zajęć uczniowie zapoznają się z podstawowymi typami skał budujących skorupę ziemską, minerałami skałotwórczymi oraz procesami kształtującymi oblicze Ziemi. Dowiedzą się także: czym zajmuje się paleontologia, jak powstawały skamieniałości i jakie organizmy zamieszkiwały naszą planetę przed milionami lat. Lekcja jest wzbogacona prezentacją multimedialną, dzięki której dzieci mogą poznać rekonstrukcje i współczesnych krewnych dawno wymarłych zwierząt oraz zobaczyć, jak wygląda wnętrze wulkanu.
Jak człowiek udomowił Ziemię?
Lekcja dopasowana do wieku grupy
Podczas lekcji uczniowie poznają historię udomowienia zwierząt przez ludzi. Przedstawimy ewolucję najbardziej znanych nam zwierząt domowych, np. koni i psów. Pokażemy, jak przebiegło oswojenie kotów, owiec, krów, świń i drobiu. Wyjaśnimy różnicę między doborem naturalnym a doborem kierunkowym. Odpowiemy na pytanie, czy rasy to gatunki. Nauczymy wypełniać proste krzyżówki genetyczne.
Lekcja dla uczniów szkół ponadpodstawowych wzbogacona będzie informacjami na temat historii upraw roślin, organizmów zmodyfikowanych genetycznie (GMO) i ich wpływu na bioróżnorodność. Wyjaśnimy, na czym polegała rewolucja neolityczna, czyli kiedy człowiek z łowcy stał się rolnikiem. Pokażemy dowody geologiczne, paleoantropologiczne i archeologiczne na uprawę roli i hodowlę zwierząt. Omówimy wpływ rolnictwa na bioróżnorodność oraz klimat Ziemi.
Łowcy mamutów w prehistorycznej Europie
Klasy 5–8 i ponadpodstawowe
Podczas lekcji muzealnej uczniowie zdobędą podstawową wiedzę na temat życia anatomicznie współczesnych ludzi w Europie od momentu ich przybycia na Stary Kontynent do końca ostatniej epoki lodowcowej. Nacisk zostanie położony na łowiectwo wielkich ssaków, w szczególności mamuta włochatego (Mammuthus primigenius), a także na to, jak ważną rolę odgrywało ono w gospodarce ówczesnych Europejczyków. Ponadto uczniowie dowiedzą się, jak prehistoryczni artyści inspirowali się otaczającym ich światem zwierzęcym oraz jaką rolę zwierzęta mogły odgrywać w ich duchowości.
Wędrówka po karbońskim lesie
Lekcja dopasowana do wieku grupy
Młodszemu odbiorcy, w ramach wstępu do lekcji, w sposób przystępny przybliżamy zagadnienia takie, jak podział dziejów Ziemi, zmiany w świecie żywym, zachodzące w skali geologicznej, czy wędrówka kontynentów. W dalszej części mali słuchacze mają możliwość poznania roślin okresu karbońskiego. Dzięki rekonstrukcjom krajobrazów i pokrojom wymarłych roślin mogą wyobrazić sobie jak wyglądały lasy 300 milionów lat temu. W czasie zajęć prezentowane są liczne, oryginalne okazy skamieniałości roślin karbońskich (m.in. odciski liści paproci, odciski gałązek i uwęglone szczątki kory drzewiastych widłakowych, ośródki pni kalamitów).
Dla starszych słuchaczy zakres i forma prezentowanych treści są nieco szersze. Na lekcji omawiane są, m.in: skala czasu geologicznego, podział dziejów Ziemi, warunki paleogeograficzne i klimatyczne w karbonie, świat zwierząt w karbonie.
Lekcja pokrywa lub poszerza swoim zakresem podstawę programową z przedmiotu: geografia (liceum/technikum, zakres rozszerzony).
Meteoryty – kosmiczni goście
Szkoły ponadpodstawowe
Jakie skały spadają z nieba? Podczas lekcji uczestnicy dowiedzą się czym różni się meteoryt, meteor i meteoroid, a także jak ludzie, na przestrzeni dziejów, postrzegali dziwne zjawiska świetlne w atmosferze i znajdowane na powierzchni Ziemi nietypowe skały. Dowiedzą się jaka jest historia fragmentów skał zabłąkanych w naszym Układzie Słonecznym i skąd mogły wziąć się na naszej planecie fragmenty Marsa! Uczniowie zostaną zapoznani z podstawowymi strukturami tworzącymi się w meteoroidach podczas ich przelotu przez atmosferę, a także rodzajami meteorytów oraz teoriami na temat sposobów powstawania tych kosmicznych skał. Przybliżone zostaną również zagadnienia związane z kolekcjonowaniem i poszukiwaniem meteorytów, w tym z wykorzystaniem wykrywacza metali.
Minerały wokół nas
Klasy 0–4
Na zajęciach uczniowie zapoznają się z minerałami, które towarzyszą ludziom w życiu codziennym. Poznają podstawowe cechy minerałów i nauczą się odróżniać niektóre minerały od siebie. Dowiedzą się także, jakie cechy minerałów powodują, że są one wykorzystywane przez człowieka w konkretny sposób. Otrzymają podstawową wiedzę na temat wykorzystania minerałów zarówno obecnie, jak i w przeszłości. Uczestnicy lekcji będą mieli możliwość bezpośredniego kontaktu z ciekawymi okazami mineralogicznymi oraz uzyskania interesujących informacji na ich temat. Lekcja prowadzona jest w oparciu o minerały, z którymi można zapoznać się z bliska, a także przeprowadzić na nich proste doświadczenia.
Minerały i skały
Klasy 5–8 i ponadpodstawowe
W części mineralogicznej uczniowie dowiedzą się, czym są minerały, a także poznają najważniejsze cechy umożliwiające rozpoznawanie ich poszczególnych gatunków. Zostaną zapoznani z głównymi zastosowaniami minerałów zarówno w przemyśle, jak i w życiu codziennym. W części poświęconej skałom uczestnicy poznają podstawowe grupy skał. Dowiedzą się, jak powstają poszczególne skały i do czego są wykorzystywane. Lekcja jest prowadzona z wykorzystaniem oryginalnej, bogatej kolekcji dydaktycznej skał i minerałów, które każdy uczeń ma możliwość obejrzeć z bliska, a także wykonać na nich proste doświadczenia.
Niszczycielska i twórcza rola wulkanów
Klasy 6–8 i ponadpodstawowe
Jak powstają wulkany? Czym są gorące punkty i zjawiska, takie jak gejzery i trzęsienia ziemi? Odpowiedzi na te pytania można będzie poznać podczas lekcji muzealnej. Pokazane zostanie oddziaływanie wulkanizmu na życie na Ziemi w prehistorii i starożytności. Wyjaśnione będzie, jak powstały wyspy wulkaniczne (Islandia, Hawaje i Galapagos), jak tworzą się atole, nowe kontynenty (np. Szeszele, Wyspy Kerguelena) oraz ekosystemy wyspowe i jak dzięki nim Darwin mógł stworzyć teorię ewolucji – jedną z najważniejszych teorii w biologii.
Lekcja dla uczniów szkół ponadpodstawowych wzbogacona będzie pokazem skał wulkanicznych i przedstawieniem dowodów na istnienie wulkanów w Polsce. Ponadto omówione zostaną: Pacyficzny Pierścień Ognia; teoria, w której superwulkan niemal doprowadził do wymarcia gatunku ludzkiego; fenomen wielkich gejzerów w Yellowstone; prawa ewolucyjne, panujące na wyspach, tj. efekt założyciela, gigantyzm i karłowatość wyspowa.
Tajemnice bursztynu
Lekcja dopasowana do wieku grupy
W odpowiedniej dla wieku dzieci formie, omówimy proces powstawania bursztynu bałtyckiego (sukcynitu) oraz jego właściwości, tj. zawartość kwasu bursztynowego, twardość, przełam, rozpuszczalność, gęstość, reakcję na płomień, odmiany, postaci występowania, obecność inkluzji organicznych. O tych wszystkich cechach i procesie przekształcania się żywicy w bursztyn opowiemy na podstawie okazów i ilustracji na wystawie „Bursztyn – Polska i Świat”.
W poszukiwaniu dinozaurów
Lekcja dopasowana do wieku grupy
Lekcja muzealna poświęcona jest polsko-mongolskim ekspedycjom badawczym prowadzonym na pustyni Gobi w latach 1963–1971. Badania te są uznawane za przełomowe w przestrzeni naukowej dzięki ich olbrzymiemu wkładowi w dziedzinę nauk o Ziemi, jaką jest paleontologia. Ogromny wkład w sukces ekspedycji mieli także pracownicy naszego muzeum — za sprawą prof. Teresy Maryańskiej, która dokonała licznych odkryć nowych gatunków dinozaurów oraz znaleziskom dr. Gwidona Jakubowskiego—szkieletu Tarbozaura, będącego kuzynem słynnego Tyranozaura. Obecnie w muzeum znajdują się archiwalne zdjęcia, plansze informacyjne o przebiegu wypraw oraz rekonstrukcja szkieletu Tarbozaura w skali 1:1. Celem zajęć jest zapoznanie uczniów z realiami nauki, jaką jest paleontologia oraz wkład polskich badaczy w tę dziedzinę nauki.