Roślinność karbonu
Karbon, przedostatni okres ery paleozoicznej, który rozpoczął się 359 milionów lat temu, jest uznawany za jeden z przełomowych okresów w historii świata roślin. W tym czasie nastąpił szczyt rozwoju wielu grup roślin lądowych, które tworzyły pierwsze formacje leśne na Ziemi o tak dużej złożoności.
Obszary dzisiejszych europejskich zagłębi węglowych były w karbonie nizinnymi terenami bagiennymi i lagunowymi, porośniętymi bujnymi, różnorodnymi lasami tropikalnymi, bogatymi w formy i gatunki. W ich skład wchodziły drzewiaste rośliny zarodnikowe spokrewnione z dzisiejszymi widłakami i paprociami, a także wymarłe pierwotne rośliny nagozalążkowe, takie jak paprocie nasienne, kordaity i pierwsze szpilkowe. Z tych roślin powstały karbońskie węgle kamienne wydobywane dziś w Polsce.
We wczesnym karbonie roślinność wykazywała jeszcze niewielkie zróżnicowanie geograficzne, była dość jednolita na całej kuli ziemskiej.
Natomiast w późnym karbonie pojawiły się już wyraźne różnice w składzie szaty roślinnej w zależności od położenia na kuli ziemskiej. Ukształtowały się odmienne w swoim charakterze prowincje roślinne, których wyodrębnienie związane było z pogłębianiem się różnic klimatycznych. Na półkuli północnej ukształtowały się: prowincja euramerykańska (kontynent Euramerykański), syberyjska i chińska (kontynent Angary i Katazji), a na półkuli południowej – gondwańska (kontynent Gondwany).
Europa wraz ze wschodnią częścią Ameryki Północnej, północną częścią Afryki, Bliskim Wschodem oraz obszarem aralokaspijskim wchodziła w skład prowincji euroamerykańskiej. Karbońska flora tych obszarów należy do najlepiej poznanych. Ponieważ większa część tej prowincji leżała w strefie okołorównikowej, jej klimat był zapewne najbardziej zbliżony do dzisiejszego tropikalnego, o wysokiej temperaturze i wilgotności. Tereny europejskich zagłębi węglowych były w karbonie nizinnymi obszarami bagiennymi i lagunowymi, porośniętymi bujnymi, obfitującymi w formy i gatunki swoistymi lasami. W ich skład wchodziły drzewiaste rośliny zarodnikowe: widłakowe, paprociowe, a także pierwotne rośliny nagozalążkowe – paprocie nasienne i kordaity. W runie lasów występowały paprocie zielne, drobne widłaki i skrzypy, mchy i wątrobowce. Liczne były niezwykłe, pnące paprocie i klinolisty (pnące skrzypy). Na obrzeżach bagien rosły nagozalążkowe – kordaity, a na wzniesieniach nieliczne jeszcze pierwotne iglaste. Rośliny te nie występowały przypadkowo, bezładnie wymieszane ze sobą, lecz podobnie jak współczesna roślinność miały określone preferencje co do klimatu, ilości wody i słońca i w zależności od tych warunków tworzyły skupiska o określonym składzie gatunkowym.
Carboniferous Vegetation
The Carboniferous period (the second-to-last period of the Paleozoic era) began 359 million years ago and is considered one of the pivotal times in plant history. During this period, many groups of land plants reached their peak development, forming the Earth’s very first highly complex forest ecosystems.
The areas that are now Europe’s coal basins were – back in the Carboniferous – low-lying swamps and lagoons covered in lush, diverse tropical forests rich in different species. These forests included tree-like, spore-bearing plants related to today’s lycophytes and ferns, as well as extinct primitive gymnosperms called seed ferns, cordaites, and earliest conifers. It is these plants ultimately formed the bituminous coal deposits that are now mined in Poland and elsewhere.
In the early Carboniferous, plant life showed limited geographical variation and was fairly uniform across the globe. However, in the late Carboniferous, distinct differences in plant communities began to emerge based on geography, with unique plant provinces forming as climate differences grew more pronounced. The Euramerican province (on what was then the Euramerican continent), the Siberian province, and the Chinese province (on what were then the continents of Angara and Cathaysia) formed in the northern hemisphere, while the southern hemisphere saw the emergence of the Gondwanan province (on the continent of Gondwana).
Europe, along with eastern North America, northern Africa, the Middle East, and the Aral-Caspian region, was then part of the Euramerican province. The Carboniferous flora of this province is among the best understood. Since much of the province lay in an equatorial zone, its climate was likely similar to today’s tropical climates, with high temperature and humidity. The European coal basins of the Carboniferous period were low-lying swamp and lagoon areas covered by dense, species-rich forests. These forests included tree-like spore plants such as lycophytes and ferns, along with primitive gymnosperms like seed ferns and cordaites. The lower layer of the forest featured herbaceous ferns, small lycophytes, horsetails, mosses, and liverworts, along with various climbing ferns and calamites. Gymnosperms like cordaites grew along the swamp edges, with a few primitive conifers appearing on higher ground. These plants did not grow haphazardly mixed together; rather, like modern plants, they had specific preferences for climate, water, and sunlight, forming distinct clusters based on these conditions.