Autor: Michał Kazubski

Badania paleobotaniczne

Badania paleobotaniczne

Trzeciorzędowe zespoły florystyczne z wybranych stanowisk na terenie Polski

Dzięki zgromadzonym kolekcjom i studiom badawczym z zakresu karpologii flor liściowych oraz palinologii ukazało się drukiem wiele opracowań monograficznych, które pozwoliły na poznanie składu m.in.: dolnomioceńskiej flory Turowa, środkowomioceńskiej flory południowego obrzeżenia G. Świętokrzyskich, plioceńskiej flory Ruszowa i neogeńskiej florze Gnojnej. Bieżące prace palinologiczne prowadzone we współpracy z Wydziałem Geologii Uniwersytetu Warszawskiego, dotyczą ziarn pyłku ważniejszych taksonów (Taxodiaceae, Cupressaceae, Tricoloporopollenites, Fususpollenites) pochodzących ze złóż węgla brunatnego rejonu Konina oraz Rogoźna i obejmują zagadnienia morfologiczne i taksonomiczne. Szczegółowe obserwacje zmian rzeźby powierzchni pyłku w mikroskopie skaningowym, pozwoliły m.in. na wyróżnienie nowych gatunków kopalnych, rewizji niektórych grup pyłku oraz zmian w diagnozach taksonów, co umożliwiło pełniejszą rekonstrukcję zbiorowisk roślinnych i dokładniejsze poznanie genezy konińskiego złoża węglowego. Badania neogeńskich szczątków liściowych pochodzących z osadów serii poznańskiej i reprezentujących kilka stanowisk SW Polski (rejon Nysy), pozwalają na rekonstrukcje zbiorowisk roślinnych oraz określenie wieku osadów. Badania karpologiczne dolnomioceńskiej flory owocowo-nasiennej z Turowa uzupełniają dotychczasowe opracowania i wzbogacają listę florystyczną o nowe gatunki. Pracownicy MZ uczestniczą także w innych zespołowych badaniach paleobotanicznych, głównie we współpracy z Instytutem Botaniki PAN w Krakowie m.in. przy opracowaniu wielotomowego syntetycznego wydawnictwa Atlas palinoflory neogenu Polski oraz rekonstrukcja zmian flory i klimatu na podstawie palinologii.

Działalność naukowa

Działalność naukowa

Badania naukowe

Prowadzone w Muzeum Ziemi prace badawcze mają z założenia charakter interdyscyplinarny i wiążą się ściśle z profilem gromadzonych zbiorów oraz głównymi kierunkami działalności w zakresie upowszechniania nauk o Ziemi i popularyzacji wiedzy przyrodniczej. Zakres tematyczny prac uwarunkowany jest także usługowymi funkcjami placówki muzealnej oraz ofertą badawczą innych ośrodków naukowych krajowych i zagranicznych zainteresowanych współpracą umożliwiającą wykorzystanie zasobów kolekcji muzealnych.

Wstąp do nas i odkryj naturalne skarby naszej planety!

Wstąp do nas i odkryj naturalne skarby naszej planety!

Muzeum Ziemi jest wielodziałową placówką muzealną, która oprócz podstawowej misji, jaką jest gromadzenie zbiorów i ochrona dziedzictwa geologicznego, prowadzi prace badawcze i dokumentacyjne oraz szeroką działalność w zakresie popularyzacji nauk o Ziemi i upowszechniania wiedzy przyrodniczej.

Zbiory muzealne liczą obecnie ponad 190 tys. obiektów. Znajdują się wśród nich zasobne kolekcje minerałów i skał, meteorytów, kopalnej flory i fauny, pochodzących z terytorium Polski i innych regionów świata, a także cenne archiwalia z zakresu historii nauk o Ziemi. Szczególną pozycję zajmują bogate kolekcje bursztynu bałtyckiego i innych żywic kopalnych (ponad 29,5 tys. okazów), zaliczane do największych tego typu zbiorów muzealnych na świecie.

Bursztyn – jego piękno i dzieje

Bursztyn – jego piękno i dzieje

Muzeum Bursztynu w Krakowie

W Krakowie otwarto prywatne muzeum bursztynu. Amber Museum to 250 m2 powierzchni wystawienniczej w samym centrum Krakowa. W nowoczesnych wnętrzach poznać można fascynujące dzieje bursztynu. Dzięki współpracy PAN Muzeum Ziemi w Warszawie z pomysłodawcą i właścicielem muzeum Tomaszem Mikołajczykiem zobaczyć możemy wystawę  Bursztyn – jego piękno i dzieje.

Wystawa ze zbiorów Muzeum Ziemi i kolekcji Tomasza Mikołajczyka wprowadza zwiedzającego w zagadnienia elementarnej wiedzy o bursztynie. Piękno bursztynu – pokazane zostało poprzez zestawienie brył prezentujących podstawowe odmiany z przykładami sztuki współczesnej i stanowi wstęp do opowieści o jego dziejach. Podczas ostatnich 40 milionów lat bursztyn wędrował w przyrodzie bez udziału człowieka od lepkiej żywicy w lasach Fennoskandii aż do lśniącej bryłki znajdowanej na plażach Bałtyku. Szczegóły tej wędrówki są podstawowym tematem wystawy muzealnej w Krakowie. Tematem dodatkowym są właściwości bursztynu bałtyckiego – opisane oraz zobrazowane fotografią i okazami. Ten dydaktyczny fragment zainteresuje przede wszystkim młodzież szkolną. Wystawę kończy niewielki zbiór żywic kopalnych i subfosylnych świata, które reprezentują inne niż bursztyn bałtycki (=sukcynit) rodzaje żywic.

Mamy nadzieję, że wystawa wzbudzi duże zainteresowanie.

Więcej informacji na www.ambermuseum.eu

Barwny świat minerałów

Barwny świat minerałów

Wystawa Barwny świat minerałów prezentuje wielobarwne okazy, pochodzące z różnych stron świata. Zadaniem ekspozycji jest wyjaśnienie przyczyn powstawania barw, które widzimy patrząc na dany kamień, takich jak skład chemiczny, obecność wrostków, czy budowa wewnętrzna. Okazy ułożone zostały kolorami i dodatkowo podzielone na minerały o barwach idiochromatycznych (własnych), allochromatycznych (obcych)  i pseudochromatycznych.

Barwa minerałów idiochromatycznych pochodzi od jonu, będącego podstawowym składnikiem minerału, np. zielone zabarwienie malachitu wywołane jest obecnością jonów miedzi (Cu2+).

Kolor minerałów allochromatycznych wynika z występowania zanieczyszczeń w ich sieci krystalicznej. Do najczęściej występujących domieszek barwiących należą: drobne wrostki minerałów, związki organiczne lub jony pierwiastków – głównie metali przejściowych, np. chromu, żelaza czy niklu. Przykładem minerału allochromatycznego jest kwarc, który tworzy różne odmiany barwne, w zależności od domieszek. Barwa minerałów może być także skutkiem defektu struktury krystalicznej, spowodowanym utratą atomów, w wyniku, np. promieniowania radioaktywnego (morion, kwarc dymny).

Barwa minerałów pseudochromatycznych jest ściśle związana z ich budową wewnętrzną – obecnością płaszczyzn łupliwości lub granic zrostów. W odróżnieniu od kolorów idio- i allochromatycznych, barwy pseudochromatyczne nie powstają w wyniku adsorpcji światła, ale jego dyfrakcji i interferencji.

Dla większości kamieni barwa nie jest najważniejszą cechą diagnostyczną, mimo to zagadnienia związane z jej powstawaniem są na tyle ciekawe, że warto im poświęcić dłuższą chwilę.

[Best_Wordpress_Gallery id=”4″ gal_title=”Barwny świat minerałów”]

Świat roślin i zmiany klimatu

Świat roślin i zmiany klimatu

Wystawa prezentuje dowody na wielkie zmiany klimatu jakie zaszły w ciągu ostatnich 65 milionów lat. Skamieniałości znajdowane na całym świecie wskazują na to, że między 58 mln lat temu (późny paleocen) a 50 mln lat temu (wczesny eocen), temperatura oceanu i atmosfery była znacznie wyższa niż obecnie. Kulminacja tego ciepłego okresu miała miejsce około 55 mln lat temu. W przeciągu zaledwie kilku tysięcy lat średnia temperatura głębokich wód oceanu wzrosła o 4 – 5°C, temperatura wód powierzchniowych oceanu w wyższych szerokościach geograficznych podwyższyła się aż o około 8°C, a w szerokościach tropikalnych o około 5°C. Okres ten nazywany jest paleoceńsko-eoceńskim maksimum termicznym (PETM–Paleocene/Eocene Thermal Maximum). PETM trwał około 170 000 lat. Te i wiele innych niezwykle ciekawych informacji zawierają plansze znajdujące się na wystawie.

Cennym uzupełnieniem wiedzy zawartej na planszach są skamieniałości roślin pochodzące z kolekcji Muzeum Ziemi, będące dowodami wielkiego ocieplenia. Wśród prezentowanych są okazy z Europy, odciski liści i fragmenty drewna ze środkowo-eoceńskich stanowisk w dolinie rzeki Geisel (Geiseltal, Niemcy), skamieniałe owoce palmy Nypa ze środkowo-eoceńskich osadów z Schaarbreek (dzielnica Brukseli; Belgia). Pokazane są również bardzo ciekawe skamieniałości z Polski – odciski liści roślin wiecznie-zielonych z eoceńskiego stanowiska w Chłabówce (Podhale). Prezentowane przez nas skamieniałości, jak i szereg innych znanych z Europy bezsprzecznie wskazują, że na obszarze prawie całej Europy panowała roślinność wiecznie zielona, prawie tropikalna. Średnia roczna temperatura mogła tu dochodzić aż do około 20°C!

Niezwykle sugestywnym uzupełnieniem są odciski liści drzew pochodzące z obszarów polarnych, z paleogeńskich osadów Spitsbergenu i Antarktyki. Szczątki drzew znajdowane na obszarach biegunowych doskonale pokazują z jak wielkim i globalnym ociepleniem mieliśmy do czynienia we wczesnym paleogenie.

Historia geologii

Historia geologii

Mała ekspozycja stała prezentuje głównie materiały z zakresu historii geologii. Dokumentuje początki nauk o Ziemi w Polsce i na świecie. Uzupełniają ją atrakcyjne eksponaty gromadzone przez Dział Historii Nauk o Ziemi i Biblioteka.

Zanim powstał węgiel

Zanim powstał węgiel

Ta niewielka ekspozycja przybliża roślinność dwóch najważniejszych w dziejach Ziemi okresów węglowych: karbonu i neogenu. Na tle paleogeografii i stratygrafii zaprezentowano różne zbiorowiska roślinne, jakie można zrekonstruować na podstawie skamieniałości znalezionych w osadach towarzyszących złożom węgli kamiennych (karbon) i węgli brunatnych (neogen). Zbiorowiska zostały zilustrowane rekonstrukcjami graficznymi, licznymi szczątkami roślinnymi oraz materiałami zielnikowymi. Okazy kopalnych roślin pochodzą z zagłębi węgla kamiennego Górnego i Dolnego Śląska, z kopalni węgli brunatnych w Turoszowie, Koninie i Bełchatowie oraz ze stanowiska w Dobrzyniu n. Wisłą.

Interesującym akcentem wystawy są dwa wielkie fragmenty pni (Glyptostroboxylon tenerum, Taxodioxylon gypsaceum) wydobyte w kopalni węgla brunatnego „Turów” k. Bogatyni. Dają one wyobrażenie, jak ogromne rozmiary mogły osiągać drzewa rosnące na naszych ziemiach kilkanaście milionów lat temu.

Wystawa pozwala zaobserwować ogromne różnice w składzie florystycznym zbiorowisk roślinnych obu okresów, a jednocześnie przypomina, że węgiel to nie tylko podstawowy surowiec energetyczny naszego kraju, ale również, że jest to skała osadowa pochodzenia roślinnego.

Bursztyn Polska i Świat

Bursztyn Polska i Świat

BURSZTYN POLSKA I ŚWIAT jest nową, dziewiątą już stałą wystawą w PAN Muzeum Ziemi poświęconą bursztynowi. Każda kolejna wystawa stała udostępnia zwiedzającym nowo pozyskane okazy o coraz ciekawszych walorach naukowych i wystawienniczych. Aby przekazać widzowi zawsze aktualny stan wiedzy o bursztynie, koncepcje wszystkich wystaw zmieniane są w miarę uzyskiwania nowych wyników nieprzerwanie prowadzonych badań. Tym razem staramy się zwrócić uwagę na rozprzestrzenienie bursztynu i innych żywic kopalnych w Polsce i na świecie. Oprócz okazów ilustrujących bogactwo odmian bursztynu i niezwykły świat inkluzji (zwierzęcych i roślinnych) prezentujemy również interpretacje badań dotyczące genezy bursztynu i rekonstrukcje lasu bursztynowego. Prezentując surowiec ze złóż sambijskich (Rosja), ukraińskich (Ukraina), bitterfeldzkich (Niemcy) oraz z nagromadzeń wtórnych pobrzeża bałtyckiego, pokazujemy gdzie tworzyły się złoża bursztynu przed co najmniej 40 milionami lat oraz gdzie można go w Polsce znaleźć i dlaczego właśnie tam.

W części poświęconej  wykorzystaniu bursztynu przedstawiamy bogactwo odmian, techniki obróbki bursztynu oraz wyroby związane z wierzeniami i medycyną ludową. Szczególnym elementem wystawy są żywice kopalne z całego świata (różne od bursztynu bałtyckiego), których nigdzie w Polsce, poza Muzeum Ziemi, nie można zobaczyć w takiej różnorodności.