Muzeum Ziemi

PAN MUZEUM ZIEMI W WARSZAWIE

Autor: Michał Kazubski

„STARE JAK ŚWIAT” – wystawa czasowa

„STARE JAK ŚWIAT” – wystawa czasowa

STARE JAK ŚWIAT

Janusz Perenc i Agnieszka Brzeżańska

“Ludzie i inne ssaki chodziły po Ziemi, miały swoje opinie i zdanie czy iść w lewo czy w prawo. Miały swoje światy wewnętrzne niedostępne nikomu poza nimi samymi. Miały też kości. Tak jak my chodzimy po ziemi i mamy swoje opinie czy iść w lewo czy w prawo…” Janusz Perenc
 
Punktem wyjścia do wystawy jest zbieractwo i zabawa. To przekonanie, że wyjątkowe formy już być powstały, a może powstawały setki tysięcy lat. Kiedy je znajdziesz, odkrywasz w nich wzory, które wywołują uśmiech. Dlaczego? Bo trwałość jest fetyszem naszej kultury, a jednocześnie czymś przerażającym. Co to znaczy, że coś może trwać tak długo? Dłużej niż ludzka cywilizacja? Jakie to ma dla nas – żyjących tu i teraz – konsekwencje?
Janusz Perenc spaceruje nad brzegiem Bałtyku, a na swojej drodze spotyka wyrzucone przez morze kości, które później szlifuje i tworzy z nich rzeźby, a ich wyjątkowa tekstura służy mu jako forma dla srebrnej biżuterii. Agnieszka Brzeżańska lepi z gliny postacie przypominające prastarą formę, zamieszkującą głębiny. Oboje podchodzą do swoich materii z zaciekawieniem i precyzyjnie wydobywają jej charakter. W obiektach ze skamieniałych kości nadal można dojrzeć ich mikroskopijną budowę wewnętrzną, a w uformowanej glinie jej porowatość.
 
Otrzymujemy dostęp do historii, które wykraczają poza to, co ludzkie, to, co może być zawarte w języku. Estetyka, którą proponują Perenc i Brzeżańska jest wyrazem troski o połączenia z innymi elementami ekosystemu, z fragmentami życia, albo tego, co nazywamy nieożywionym. Gliniane Przodki to tlenki krzemu, tlenki glinu, a ich szkliwione wersje zawierają dodatkowo stopione skalenie i topniki. Rzeźby ze skamieniałych kości to wiązki krzemu, wapnia lub żelaza. Towarzyszą im odciski ze srebra, które zakopane w ziemi lub wodzie może przetrwać dziesiątki tysięcy lat.
Czym jest starość świata, jeżeli to, co umiera przekształca się w coś innego i trwa, tyle, że w innej formie. Czasem dziwacznej, czasem prześmiewczej, albo trudnej do odgadnięcia. Co po nas zostanie w takim razie? Z pewnością trudny to będzie wizerunek do skontrolowania. Ale ile w tym poezji i przewrotności. W tych przodkach i skamielinach.

Czas trwania wystawy:
17.04.2026-8.05.2026
Godziny otwarcia:
 zgodnie z godzinami otwarcia Muzeum Ziemi

Agnieszka Brzeżańska

Agnieszka Brzeżańska – ur. 1972 w Gdańsku. Studiowała na ASP w Gdańsku i Warszawie w Pracowni Malarstwa prof. Stefana Gierowskiego oraz na Tokijskim Uniwersytecie Sztuki (Geidai) w ramach Stypendium Rządu Japońskiego. Jej twórczość obejmuje malarstwo, rysunek, fotografię, film i ceramikę. Brzeżańska sięga przy tym po różne rejestry wiedzy, od fizyki i filozofii po marginalizowane przez nowoczesną naukę systemy poznania, takie jak alchemia, parapsychologia, ezoteryka, wiedza tubylcza czy tradycje matriarchalne. Od 2016 wspólnie z Ewą Ciepielewską organizuje Flow/Przepływ – rezydencję artystyczną na Wiśle. W 2024 Agnieszka Brzeżańska została wyróżniona Doroczną Nagrodą Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dziedzinie: Sztuki wizualne. Współpracuje z galerią BWA Warszawa i NANZUKA w Tokio. Prace w kolekcjach, m.in.: Muzeum Narodowe w Poznaniu, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Muzeum Narodowe w Warszawie, Królikarnia, Zachęta, Muzeum Sztuki w Łodzi, Galeria Bielska BWA, Galeria Arsenał w Białymstoku, NOMUS, Gdańsk, Fundacja Sztuki Polskiej ING, RISD Museum, Rhode Island, Saatchi Gallery, Londyn, Kolekcje prywatne : PL, DE, UK, CH, IT, USA i inne.

Janusz Perenc

Janusz Perenc – ur. 1983 w Warszawie – Jest artystą rzeźbiarzem, którego praktyka twórcza koncentruje się na pracy z materiałami naturalnego pochodzenia — organicznymi, biodegradowalnymi oraz trwałymi — odnajdywanymi i reinterpretowanymi w kontekście współczesnej rzeźby. Jego twórczość rozwija się w Sopocie, gdzie od lat prowadzi konsekwentne poszukiwania formalne i materiałowe, pracując na styku natury, rzemiosła i refleksji nad czasem.
Tworzy rzeźby abstrakcyjne i surowe w wyrazie, w których forma staje się zapisem procesów biologicznych i naturalnych zatrzymanych w określonym momencie. Inspirują go struktury powstające w wyniku długotrwałych procesów: porowatość materii organicznej o biologicznym rodowodzie, rytm przyrostów drewna czy mikroskopijna geometria zarodników. Traktuje je nie jako motywy ilustracyjne, lecz jako rzeczywiste źródło formy i punkt wyjścia do pracy z materią.
W toku wieloletniej praktyki wypracował autorską, unikatową technikę odciskania struktur organicznych w metalu szlachetnym, która rozwija się lokalnie w Sopocie. Technika ta jest efektem cierpliwego eksperymentowania, pracy rzemieślniczej i bezpośredniego kontaktu z materiałem, a nie gotowych rozwiązań technologicznych. Jej istotą jest przenoszenie realnych, naturalnych struktur do trwałego medium, z zachowaniem ich pierwotnej geometrii i charakteru. Każda realizacja jest jednorazowym zapisem procesu, niemożliwym do powtórzenia.
Jego twórczość wynika z wewnętrznej potrzeby pracy z materią i uważnej obserwacji świata naturalnego. Traktuje sztukę jako przestrzeń refleksji nad miejscem człowieka w środowisku, konsekwencjami naszych działań oraz nad kruchością i jednoczesną trwałością natury. Powstające obiekty nie dążą do dosłowności, lecz zapraszają do kontemplacji i spokojnego dialogu z formą.
Poprzez swoją pracę stara się budować postawę szacunku wobec materiału, procesu i czasu. Jego praktyka artystyczna, rozwijana w Sopocie, wpisuje się w nurt sztuki odpowiedzialnej, opartej na lokalności, rzemiośle i świadomym podejściu do środowiska. Traktuje ją jako długofalowy proces rozwoju, którego celem jest tworzenie obiektów niosących trwałą wartość estetyczną i znaczeniową.

Wystawy malarstwa Marcina Ambrozika

Wystawy malarstwa Marcina Ambrozika

WYSTAWA MALARSTWA

Marcina Ambrozika

Zapraszamy na wyjątkową wystawę malarstwa Marcina Ambrozika – paleoartysty z Będzina, którego twórczość przenosi nas w mroczny i niezwykle realistyczny świat prehistorycznych zwierząt i pradawnych krajobrazów.

Jego prace wyróżniają się niemal fotograficzną kompozycją – subtelnie rozmyte tło lub pierwszy plan kierują uwagę na głównych bohaterów, nadając scenom niezwykłą głębię i napięcie.

Marcin Ambrozik jest również głównym ilustratorem powstającej w naszym Muzeum wystawy „Wielkie ssaki epoki lodowcowej”.


Dołączcie do nas i odkryjcie historię Ziemi oczami artysty – tam, gdzie nauka spotyka się ze sztuką.

 

otwarcie wystawy: 10.04.2026 (piątek) 18.00
 

 

 

Czas trwania wystawy:
10.04. – 31.05.2026
Godziny otwarcia:
 zgodnie z godzinami otwarcia Muzeum Ziemi

Anna Siekierska- MORASKO Przewodniczka Wielowymiarowa – wystawa czasowa

Anna Siekierska- MORASKO Przewodniczka Wielowymiarowa – wystawa czasowa

MORASKO Przewodniczka Wielowymiarowa

Anna Siekierska

Wystawa opowiada – za pomocą rzeźb, obiektów i fotografii –
o wybranych mieszkańcach rezerwatu przyrody. Istoty te są zadziwiające, mają swoje życia, a ich losy sięgają przedludzkiej skali czasu i pozaziemskiej przestrzeni. Rzęsorek Rzeczek to jadowita ryjówka żyjąca pod ziemią. Niewielu ludzi wie o jego istnieniu, a jeszcze mniej miało okazję go spotkać. Meteoryt Morasko to przybysz z kosmosu, który wśród wielu ludzi budzi zachwyt i pożądanie. Mimo że spadł w okolicy Góry Morasko, dziś można go zobaczyć jedynie na muzealnych półkach, w magazynach i gablotach kolekcjonerów.

 

otwarcie wystawy: 09.04.2026 (czwartek) godz.: 18.00
 
 

Czas trwania wystawy:
09.04 – 08.05.2026
Godziny otwarcia:
 zgodnie z godzinami otwarcia muzeum Ziemi

„Koronkowe opowieści. Ozdobny detal w świdermajerach.” – wystawa czasowa

„Koronkowe opowieści. Ozdobny detal w świdermajerach.” – wystawa czasowa

"KORONKOWE OPOWIEŚCI. OZDOBNY DETAL W ŚWIDERMAJERACH"

TOMASZ BRZOSTEK

Zapraszamy na wystawę fotografii Tomasza Brzostka pt. „Koronkowe opowieści.
Tematem ekspozycji jest drewniana architektura „linii otwockiej”.
Wystawie fotografii będzie towarzyszyć prezentacja unikalnych zbiorów Macieja Woźniaka, specjalizującego się w odnajdywaniu historycznych artefaktów związanych z Otwockiem i okolicami.


Czas trwania wystawy:

07.03.2026 – 11.04.2026

Godziny otwarcia:

 zgodnie z godzinami otwarcia muzeum Ziemi

O autorze:

Tomasz Brzostek (ur. w 1975) jest popularyzatorem dziedzictwa materialnego „linii otwockiej”. Szczególnie upodobał sobie drewnianą architekturę letniskową, zwaną potocznie świdermajerem. W 2006 roku powołał do życia portal internetowy swidermajer.info, który stał się narzędziem szeroko pojętej działalności promocyjnej na temat tej unikatowej architektury. Jednym z elementów działalności są wystawy fotografii. W sumie od 2004 roku odbyło się w kraju i za granicą kilkadziesiąt pokazów indywidualnych i grupowych. Fotografie architektury świdermajer autorstwa Tomasza Brzostka były prezentowane m.in. w Synagodze Nożyków w Warszawie, Muzeum Narodowym w Kielcach, Centrum WIZO w Herzliji (Izrael), Instytucie Polskim w Rzymie, Centre Malesherbes Uniwersytetu Sorbona w Paryżu, A.R Gallery w Nowym Jorku, National Museum of Ireland w Castlebar (Irlandia).
Agnieszka Wach „Technobotanika” – wystawa czasowa

Agnieszka Wach „Technobotanika” – wystawa czasowa

TECHNOBOTANIKA

AGNIESZKA WACH

Serdecznie zapraszamy na otwarcie wystawy Agnieszki Wach Technobotanika w PAN Muzeum Ziemi w Warszawie już w piątek 06.03. o 18:00.
Co łączy metale ciężkie, subtelne ciała roślin i tereny industrialne? W jaki sposób cyrkulacja materii staje się elementem artystycznej praktyki badawczej? Czego możemy uczyć się od innych gatunków i jak wykorzystać tę wiedzę w rozwoju technologicznym?
Technobotanika to opowieść o ponadludzkich zdolnościach metalofitów – roślin zdolnych do neutralizacji i akumulacji metali, które wyewoluowały w środowiskach zdegradowanych przez działalność przemysłową człowieka. Przekształcenie struktur anatomicznych roślin w autonomiczne futurystyczne formy staje się punktem wyjścia do interpretacji artystycznej i spekulacji o potencjale międzygatunkowej wymiany wiedzy oraz o nowych konfiguracjach relacji między organizmami, środowiskiem i technologią.

Agnieszka Wach

otwarcie wystawy: 06.03.2026 (piątek) 18.00
 

kuratorka wystawy: Zofia Kierkuś 

 

Czas trwania wystawy:
06.03. – 01.04.2026
Godziny otwarcia:
 zgodnie z godzinami otwarcia muzeum Ziemi

 

Historia budynków

Historia budynków

Historia budynków PAN Muzeum Ziemi w Warszawie

niały pałacyk hmz
Budynek przy Alei Na Skarpie 20/26. Fot. Krzysztof Maliszewski, 2024 rok
willa pniewskiego hmz
Budynek przy Alei Na Skarpie 27. Fot. Dariusz Nast, 2025 rok

Zespół dwóch budynków przy Alei Na Skarpie oraz przylegających terenów zielonych użytkowanych obecnie przez PAN Muzeum Ziemi w Warszawie znajduje się w centrum stolicy, w pobliżu Placu Trzech Krzyży, na wyniosłym cyplu skarpy wiślanej. Rejon ten wyróżnia się walorami naturalnymi. Od strony północnej ograniczony jest głębokim wąwozem dawnej rzeki Żurawki, którym biegnie dziś ulica Książęca, zachodnią zaś granicę stanowi stosunkowo dobrze zachowany naturalny fragment głębokiego jaru niegdysiejszego dopływu Żurawki. Od wschodu tereny muzealne ogranicza stroma krawędź skarpy warszawskiej wyznaczona przez pradolinę Wisły. Historia powstania i wykorzystania obu obiektów wiąże się nierozerwalnie z dziejami budowy zespołu pałacowo-ogrodowego, zwanego ogrodami Na Górze. Twórcą projektu zabudowy był wybitny architekt czasów stanisławowskich Szymon Bogumił Zug (1733–1807), który stworzył w tym miejscu rezydencję ogrodową dla księcia Kazimierza Poniatowskiego, brata króla Stanisława Augusta.

akwarela
Akwarela Zygmunta Vogla, „Ogrody ks. Kazimierza Poniatowskiego Na Książęcem i Górze”, z około 1785 roku. W ogrodzie Na Górze (lewa strona akwareli) widoczne są dwa budynki: Oberża, na której fundamentach powstał Biały Pałacyk, i obok niej Pałac Letni, późniejsza Willa Pniewskiego. Fotografia z zasobu Działu Historii Nauk o Ziemi i Biblioteki PAN Muzeum Ziemi w Warszawie

W 1815 roku znany francuski restaurator Szymon Chôvot przekształcił ogrody Na Górze w park restauracyjno-rozrywkowy Frascati, którego nazwa przetrwała do dziś i nawiązuje do urokliwego włoskiego miasteczka położonego niedaleko Rzymu. W połowie lat 30. XIX wieku pawilony dawnych ogrodów Na Górze chyliły się nieuchronnie ku upadkowi. Wówczas posesja przeszła w ręce Sylwiana Jakubowskiego i Hermana Epsteina, którzy mniej więcej w latach 1836–1838, na fundamentach drewnianej XVIII-wiecznej Oberży (siedziby księcia Kazimierza Poniatowskiego) i towarzyszących zabudowań, wznieśli murowany pałacyk z gankiem kolumnowym. Autorem projektu Pałacyku Na Górze (pałacyku Frascati; Białego Pałacyku), zbudowanego w stylu późnoklasycystycznym, był najprawdopodobniej Alfons Ferdynand Kropiwnicki. Posesja zmieniała jeszcze kilkakrotnie właścicieli, aż w końcu w 1849 roku nabyli ją Braniccy, którzy przekształcili całe założenie parkowe oraz istniejące budynki w stałą warszawską siedzibę swej rodziny. Obiekt ten, przebudowywany zresztą kilkakrotnie w latach późniejszych, przeszedł z czasem na własność Lubomirskich, pozostając w ich posiadaniu aż do wybuchu ostatniej wojny. Poważnie zniszczony w trakcie działań wojennych został odrestaurowany w części zabytkowej, przez Biuro Odbudowy Stolicy, z przeznaczeniem na siedzibę Muzeum Ziemi.

Biały Pałacyk po zniszczeniach wojennych w kwietniu 1945 roku. Fot. Leonard Sempoliński, z zasobu Działu Historii Nauk o Ziemi i Biblioteki PAN Muzeum Ziemi w Warszawie
Biały Pałacyk po zniszczeniach wojennych. Fotografia z 29 października 1947 roku, z zasobu Działu Historii Nauk o Ziemi i Biblioteki PAN Muzeum Ziemi w Warszawie

Prace nad rekonstrukcją Białego Pałacyku, prowadzone w latach 1948–1950 pod nadzorem architektonicznym Tadeusza Zielińskiego, połączone były z niezbędną adaptacją pomieszczeń dla potrzeb muzealnych. Tu właśnie, w odbudowanym pałacyku przy Alei Na Skarpie 20/26 udostępniona została publiczności, w grudniu 1951 roku, pierwsza stała wystawa we własnym gmachu Muzeum Ziemi.

Sąsiedni budynek (pierwotny, klasycystyczny pawilon – Pałac Letni, późniejsza Willa Pniewskiego) na zboczu wąwozu, po śmierci księcia Kazimierza Poniatowskiego (1800) był domniemanym miejscem spotkań wolnomularzy. W gmachu tym w 1887 roku zostało otwarte dla publiczności prywatne Muzeum Ornitologiczne hr. Branickich, założone przez Ksawerego Branickiego.

dawny pałac letni
Dawny Pałac Letni. Fotografia z około 1925 roku, z zasobu Narodowego Archiwum Cyfrowego

W latach 1936–1937 Pałac Letni wzniesiony przez Szymona Bogumiła Zuga został gruntownie przebudowany przez znanego architekta Bohdana Pniewskiego (1897–1965) w nowoczesną willę własną. Z istniejącej budowli Pniewski zachował, od zewnątrz w niemal niezmienionej formie, najstarszą partię pawilonu na zachodnim zboczu skarpy. Stanowi ją klasyczna elewacja ogrodowa z portykiem półkolumnowym przyziemia, w którym Pniewski ulokował podwójnej wysokości, dwunawową pracownię architektoniczną. Tu powstały projekty monumentalnych gmachów użyteczności publicznej, kościołów i domów prywatnych.

W czasie Powstania Warszawskiego w 1944 roku budynek stanowił ważny punkt oporu powstańców, toczących zacięte walki w rejonie ulicy Książęcej i Placu Trzech Krzyży.

willa po zniszczeniach
Willa Pniewskiego po zniszczeniach Powstania Warszawskiego. Fotografia z około 1945 roku, z zasobu Działu Historii Nauk o Ziemi i Biblioteki PAN Muzeum Ziemi w Warszawie

Z przerwą podczas ostatniej wojny, Pniewski mieszkał w willi i tworzył do końca swego życia. W 1966 roku spadkobiercy sprzedali willę Urzędowi Rady Ministrów, który przekazał ją Polskiej Akademii Nauk na siedzibę Muzeum Ziemi. Budynek został odrestaurowany pod kierunkiem ucznia i współpracownika Bohdana Pniewskiego – architekta Władysława Jotkiewicza. W dostosowanym do potrzeb muzealnych budynku, przy Alei Na Skarpie 27 znalazły pomieszczenia niektóre pracownie naukowe Muzeum Ziemi oraz przede wszystkim sale wystaw czasowych i sala odczytowa. Świadectwem walk toczonych podczas Powstania Warszawskiego jest niezwykły ślad w postaci utrwalonych na marmurowych schodach plam krwi, przelanej przez nieznanego powstańca. Ten wyjątkowy w swej wymowie dokument z czasów ostatniej wojny upamiętniony został specjalną tablicą, odsłoniętą wewnątrz budynku w miesiącu pamięci narodowej 21 kwietnia 1980 roku.

ślady krwi
Miejsce pamięci o Powstaniu Warszawskim z zachowanymi w marmurze śladami krwi przelanej przez nieznanego powstańca. Fot. Krzysztof Maliszewski, 2024 rok

W 1974 roku zakończono główny etap zagospodarowania terenów przylegających do obu budynków. Wzniesienie stylowego ogrodzenia i uporządkowanie terenów zielonych stworzyło możliwość urządzenia stałej ekspozycji skał budowlanych Polski oraz zabytkowych głazów narzutowych.

Dawny zespół pałacowo-ogrodowy zaprojektowany u schyłku XVIII wieku przez Szymona Bogumiła Zuga, przechodząc zmienne koleje losu, z chwilą przejęcia przez Muzeum Ziemi zyskał charakter kompleksu zabytkowego służącego społeczeństwu. I chociaż zmienił on swe przeznaczenie i funkcje oraz kształt pierwotny – to jednak dzięki określonemu stylowi przestrzennego zagospodarowania – nawiązuje w swoisty sposób do dawnych tradycji wykorzystania naturalnych walorów tego pięknego fragmentu skarpy warszawskiej. Efekt ten wzmocniło przerzucenie przez ulicę Książęcą kładki łączącej tereny dawnego ogrodu  Na Górze z ogrodem Na Książęcem, tworząc zarazem połączenie zespołu centralnych muzeów stolicy: Muzeum Narodowego, ówczesnego Muzeum Wojska Polskiego i PAN Muzeum Ziemi.

 

Historia

Historia

Historia PAN Muzeum Ziemi w Warszawie

statut
Pierwsza strona statutu Towarzystwa Muzeum Ziemi w Warszawie z 30 marca 1932 roku. Z zasobu Działu Historii Nauk o Ziemi i Biblioteki PAN Muzeum Ziemi w Warszawie. Statut można pobrać klikając fotografię powyżej.

PAN Muzeum Ziemi w Warszawie (Muzeum Ziemi) jest kontynuatorem tradycji Towarzystwa Muzeum Ziemi w Warszawie (TMZ) powołanego z inicjatywy społecznej w 1932 roku z jasno już wówczas określonym celem: utworzenia w Warszawie jako stolicy Rzeczypospolitej Polskiej nowoczesnego muzeum geologicznego – Muzeum Ziemi, będącego instytucją oświatową i naukową. Wśród grona założycieli i współpracowników TMZ znaleźli się najwybitniejsi podówczas geolodzy polscy, m.in.: Jan Czarnocki, Roman Kozłowski, Stanisław Małkowski, Jan Lewiński, Henryk Świdziński, Stanisław Thugutt, Tadeusz Wojno, Stefan Zbigniew Różycki, Jan Samsonowicz. Pierwsze kolekcje muzealne zaczęto gromadzić w 1933 roku, a publiczną działalność popularyzatorską zainaugurowano w 1938 roku na łamach oficjalnego organu TMZ Wiadomości Muzeum Ziemi. Po przerwie wojennej i uporządkowaniu częściowo ocalałych zbiorów, działalność TMZ została wznowiona w 1945 roku. Zgodnie z uchwałą TMZ całość zgromadzonych kolekcji została w 1947 roku przekazana Państwu pod warunkiem utworzenia publicznego Muzeum Ziemi.

wiadomości muzeum ziemi
Okładka pierwszego numeru Wiadomości Muzeum Ziemi z 1938 roku, oficjalnego organu Towarzystwa Muzeum Ziemi w Warszawie. Z zasobu Działu Historii Nauk o Ziemi i Biblioteki PAN Muzeum Ziemi w Warszawie

W 1948 roku na mocy rozporządzenia Rady Ministrów powołano instytucję państwową pod nazwą „Muzeum Ziemi”, podporządkowaną początkowo Ministerstwu Oświaty. W latach 1953–1958 nastąpiło przejściowe ograniczenie działalności placówki, która znalazła się wówczas w wewnętrznych strukturach organizacyjnych państwowej służby geologicznej. W 1959 roku Muzeum Ziemi zostało przejęte przez Polską Akademię Nauk, zgodnie z wcześniej sformułowanymi postulatami I Kongresu Nauki Polskiej. Zachowując ciągłość instytucjonalnego działania – Muzeum Ziemi jest obecnie pomocniczą placówką naukową podporządkowaną Wydziałowi III Nauk Ścisłych i Nauk o Ziemi. W systemie organizacyjnym polskiego muzealnictwa przyrodniczego Muzeum Ziemi jest jedną z nielicznych, samodzielnych placówek muzealnych, realizujących systematycznie pełny zakres zadań, począwszy od gromadzenia i ochrony zbiorów, ich dokumentacji i udostępniania dla celów badawczych i popularyzatorskich, badań naukowych oraz publicznej działalności edukacyjno-oświatowej.

Sdtanisław Małkowski
Stanisław Małkowski (1889–1962) – twórca idei Muzeum Ziemi i pierwszy dyrektor placówki (1948–1950). Fotografia z 1945 roku, z zasobu Działu Historii Nauk o Ziemi i Biblioteki PAN Muzeum Ziemi w Warszawie
pismo
Pismo Ministra Oświaty Czesława Wycecha z 23 czerwca 1946 roku, powierzające Stanisławowi Małkowskiemu misję zorganizowania Muzeum Ziemi. Z zasobu Działu Historii Nauk o Ziemi i Biblioteki PAN Muzeum Ziemi w Warszawie
mianowanie
Pismo Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Bolesława Bieruta z 14 września 1948 roku, mianujące Stanisława Małkowskiego dyrektorem Muzeum Ziemi. Z zasobu Działu Historii Nauk o Ziemi i Biblioteki PAN Muzeum Ziemi w Warszawie
Fragment pierwszej wystawy stałej pt. „Ziemia i jej dzieje” otwartej we własnym gmachu Muzeum Ziemi 8 grudnia 1951 roku. Fotografia z zasobu Działu Historii Nauk o Ziemi i Biblioteki PAN Muzeum Ziemi w Warszawie

Siedzibą Muzeum Ziemi są dwie zabytkowe budowle przy Alei Na Skarpie 20/26 i 27 w centrum Warszawy, znajdujące się wraz z przyległymi terenami ekspozycyjnymi na otwartej przestrzeni w rejonie dawnych założeń pałacowo-ogrodowych Na Górze, które włączone zostały obecnie w granice zespołu zabytkowego miasta Warszawy, obejmującego Trakt Królewski, uznanego w 1994 roku za Pomnik Historii. Pierwszym dyrektorem placówki w latach 1948–1950 był główny twórca idei powołania Muzeum Ziemi – wybitny petrograf i zasłużony inspirator ochrony zabytków przyrody nieożywionej – Stanisław Małkowski (1889–1962). Podstawy instytucjonalnego działania Muzeum Ziemi rozwinęła Antonina Halicka (1908–1973), kierująca placówką w latach 1950–1973. Funkcję dyrektora w latach 1974–2008 sprawował Krzysztof Jakubowski (1937–2011), 2009–2017 Ryszard Szczęsny, 2017–2021 Cezary Krawczyński, 2022–2023 Anna Piontek. Od czerwca 2024 roku funkcję dyrektora pełni Błażej Błażejowski.

Chodźmy na spacer z moją Warszawą – wystawa czasowa

Chodźmy na spacer z moją Warszawą – wystawa czasowa

Chodźmy na spacer z moją Warszawą

MARIA KALETA


Warszawa jest dla mnie jak ciągle nie skończona, interesująca i optymistyczna książka, opisująca najnowszą historię tego miasta, od gruzowiska po tragicznym wojennym Powstaniu w 1944 roku, by potem, zaczynając od odbudowy Starówki, Muranowa i Mokotowa, wyrosnąć na nowoczesną europejską metropolię z lasem wieżowców w tle dostojnego Zamku Królewskiego.
 
Nie urodziłam się w Warszawie ale miasto stało się dla mnie domem na wiele bardzo ważnych w moim życiu lat.
 
W Pałacu na Kanoniczej na Starym Mieście odbył się mój ślub, tutaj urodziły się moje dzieci, na Powiślu, Bielanach i Woli, tutaj zaczęły chodzić do szkół. Tutaj chodzę na cmentarze, Północny, na Woli i w Wilanowie, zapalić świeczki na grobach kilku ludzi, którzy już odeszli a stali się moją najbliższą rodziną.
 
Mimo, że mieszkałam w wielu pięknych miejscach, to tutaj wracam bardzo często i te powroty stają się coraz bardziej sentymentalne.
 
Bo jak nie wracać do Warsa i Sawy, błękitnej Wisły, złotych Królewskich Łazienek z rozegranym Chopinem, starej Pragi i dostojnego Wilanowa, Saskiej Kępy i ulicy Różanej na Mokotowie, gdzie urodził się mój mąż. Stare Miasto i Stare Bemowo – to właśnie moje miasto Warszawa. 
 
Mity i opowieści, symbole i tradycje, koloryt współczesny i barwność historii wszystko to splata się i tworzy bardzo żywą dla mnie i wyjątkowa mozaikę wartości i piękna.
 
Fale historii i moich własnych wędrówek płyną przez to miasto pozostawiając liczne ślady i tylko Syrenka nad Wisłą udaje, że czas stanął w miejscu.
 
Lubię słuchać starych piosenek, „Sen o Warszawie” czy „Umówiłem się z nią na 9”, brzmią znajomo i blisko. Melodie przywołują wspomnienia i stare obrazy a przed oczyma ożywają zdjęcia z rodzinnych albumów, ze wspomnień najbliższych.  Miejsca zdarzeń stają się realne, oswojone i rozpoznawalne.
 
Warszawa to miasto nie tylko tych którzy się tutaj urodzili, tych co żyli tu z dziada pradziada ale i tych, którzy tutaj przyjechali, z wyboru a może z przypadku (trafieni strzałą Kupidyna).
 
Czuję, że Warszawa stała się dla mnie oswojona, swoja,…nasza,…moja.
 
Dlatego opowiadając za pomocą prostych symboli, form czy obrazu odwołuję się do zdjęć rodzinnych, historii bliskich, własnych wspomnień i mojego szkicownika.
 
Zapraszam, chodźmy na spacer z moją Warszawą.
 
Prace prezentowane na tej wystawie powstały poprzez połączenie szkiców z natury, rysunków, obrazów, malarstwa akrylowego i grafiki cyfrowej. Połączone razem, stworzyły unikalne, kolorowe obrazy, które następnie zostały wydrukowane na wysokiej jakości papierze bawełnianym przy użyciu tuszy pigmentowych.

Czas trwania wystawy:
03.02.2025 – 28.02.2026
Godziny otwarcia:
 zgodnie z godzinami otwarcia muzeum 

MARIA KALETA

Edukacja Artystyczna:
2016 – 2017 Putney School of Art and Design, Londyn – serigrafia i akwaforta
2006 – 2007 WMC College, Londyn – projektowanie graficzne
2005 – 2009 City and Islington College, Londyn – programy graficzne
1989 – Stypendium Ministra Kultury i Sztuki
1983 – 1988 Akademia Sztuk Pięknych (obecnie Uniwersytet Artystyczny) w Poznaniu – Wydział Malarstwa, Grafiki i Rzeźby.
1978-1983 Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych o profilu wystawienniczym.
 
Dziedziny twórczości:
Malarstwo, rysunek, pastel, grafika tradycyjna i komputerowa, instalacje.
Prace wystawiała w Polsce, Anglii, Włoszech, Francji, Niemczech, Syrii, Bułgarii, Rumuni, Rosji, Hiszpanii, Portugalii, Macedonii, USA na Litwie, Malcie i na Kubie. Brata udział w kilku indywidualnych i w ponad 300 wystawach zbiorowych, w tym konkursach otwartych, otrzymując kilka nagród.
 
Wystawiała w galeriach:
The Mall Gallery, La Galleria Pall Mall, The Menier Gallery, The Espacio Gallery, Chelsea Old Town Hall, The Orleans House Gallery, The Fitzrovia Gallery, The Gallery at Willesden Green, The Orangery Gallery in Holland Park, The Montage oraz inne (w tym polskie Galerie Związkowe)
„Familiae Rosea” – wystawa czasowa

„Familiae Rosea” – wystawa czasowa

FAMILIAE ROSEA

EMILIA MARYNIAK / EMA MAR

AMILIAE ROSEA to opowieść o morskich stworzeniach i o relacji człowieka z wodą. O początkach i końcach, zarówno tych gatunkowych, jak i pojedynczych. O nieoczywistych kręgach życia i ewolucji. O uwikłaniu w pragnienie pełnego i głębokiego istnienia. Projekt stanowi próbę oddania głosu istotom, których języka nie rozumiemy. Towarzyszący wystawie dźwięk został zarejestrowany w trakcie nadmuchiwania prezentowanej na ekspozycji formy amonita. Jest brzmieniem zanikającego oddechu,
przywołującym skojarzenia ze sztucznym oddychaniem. To odgłos wdechu i wydechu jako metafory przetrwania. Powietrze jest znakiem życia, ale w życiu istot morskich, staje się symbolem śmierci.

Czas trwania wystawy:
03.02.2025 – 28.02.2026
Godziny otwarcia:
 zgodnie z godzinami otwarcia muzeum Ziemi28

EMILIA MARYNIAK / EMA MAR

Artystka sztuk wizualnych, malarka i autorka instalacji. W pracy twórczej, obok tradycyjnych technik plastycznych, wykorzystuje materiał roślinny, dźwięk, tekst i ruchomy obraz video. Jej prace bazują zarówno na obserwacji widzialnego świata natury, jak i na analizie wyobrażonego świata fizyki oraz leżących u jej podstaw pojęć filozoficznych. Interesuje się nie tylko strukturą wszechświata, ale też miejscem człowieka w tej strukturze. W swoich pracach stawia pytania o przynależność i tożsamość, szczególnie w kontekście biologicznych uwarunkowań oraz cielesności i jej archetypów.
Absolwentka Chelsea College of Arts – University of the Arts London oraz Instytutu Historii Sztuki UW.
Wystawiała m. in. w Bankside Gallery w Londynie, TRAFO Centrum Sztuki Współczesnej w Szczecinie, Galerii Sztuki Współczesnej WOZOWNIA w Toruniu, Galerii ZAMEK w Reszlu, Centrum Kultury i Sztuki IONION w Grecji (rezydencja artystyczna), Red Gallery w Londynie, Centrala Gallery w Birmingham, MICROACTS Artist Film Festival w Londynie (praca video), The Isherwood Gallery w Wigan. Jej prace znajdują się w kolekcjach publicznych i prywatnych w Polsce, Anglii, Grecji, Hiszpanii i Austrii.

Profesor dr hab. Barbara Kosmowska-Ceranowicz 1931–2026

Profesor dr hab. Barbara Kosmowska-Ceranowicz 1931–2026

Profesor dr hab. Barbara Kosmowska-Ceranowicz

1931–2026

W dniu 31.01.2026 roku zmarła Pani Profesor Barbara Kosmowska-Ceranowicz, znakomity geolog i wybitny badacz bursztynu.

Przez wiele lat była Kierownikiem Działów Geologii i Bursztynu w PAN Muzeum Ziemi w Warszawie. Realizowała z pasją liczne projekty naukowe i popularyzatorskie, których owocem jest kilkaset publikacji.

Była członkiem założycielem Grupy Roboczej Minerałów Organicznych Międzynarodowego Towarzystwa Mineralogicznego, Polskiego Towarzystwa Gemmologicznego i Międzynarodowego Stowarzyszenia Bursztynników oraz członkiem Światowej Rady Bursztynu.

W pamięci pracowników PAN Muzeum Ziemi w Warszawie pozostanie jako człowiek wybitny, dobry, sprawiedliwy, inspirujący swoją pracowitością i rzetelnością zarówno w nauce, jak i w życiu.