Autor: Michał Kazubski

Zajęcia z cyklu z przyrodą za PAN brat

Zajęcia z cyklu z przyrodą za PAN brat

Z przyrodą za PAN brat

Interdyscyplinarny cykl nauczania o środowisku naturalnym

Polska Akademia Nauk jednoczy siły na rzecz… edukacji, by z przyrodą i nauką być za PAN brat. Zapraszamy Was – Nauczyciele i Uczniowie – do udziału w nowym projekcie edukacyjnym, realizowanym wspólnie przez Muzeum Ziemi PAN i Muzeum i Instytut Zoologii PAN, podczas którego edukatorzy i pracownicy Polskiej Akademii Nauk przybliżą uczestnikom tajemnice świata przyrody, muzealnych zbiorów i laboratoryjnych badań.

 

Temat: „Piękno motyli zaklęte w kolekcjach”

Opis: Łuskoskrzydłe, gatunek parasolowy, imago, przeobrażenie zupełne – to pojęcia których albo nie znamy, albo nie od razu kojarzymy z motylami. W trakcie zajęć wytłumaczymy zarówno te pojęcia, jak i wiele innych. Poznamy budowę, cykl rozwojowy i zwyczaje motyli. Ponadto nauczymy się przygotowywać kolekcję entomologiczną.

Terminy: 11.01.2023 (9.00, 11.00, 13.00), 25.01.2023 (9.00, 11.00, 13.00), 9.02.2023 (9.00, 11.00, 13.00),

23.02. 2023 (9.00, 11.00, 13.00), 16.03.2023 (9.00, 11.00, 13.00), 30.03.2023 (9.00, 11.00, 13.00), 13.04.2023 (9.00, 11.00, 13.00)

 

Temat: „Ślimaki to mięczaki – żywa lekcja przyrody”

Opis: W trakcie zajęć zapoznamy uczestników nie tylko z budową ślimaków, ale także z ich  środowiskiem życia. Zastanowimy się, dlaczego niektóre ślimaki mają muszle, a inne nie. Poznamy i nauczymy się rozpoznawać najbardziej charakterystyczne dla Polski gatunki. Zaprezentujemy również sposoby przechowywania muszli w szkolnych kolekcjach.

Terminy: 27.04.2023 (9.00, 11.00, 13.00), 11.05. 2023 (9.00, 11.00, 13.00), 25.05.20232 (9.00, 11.00, 13.00), 1.06.2023 (9.00, 11.00, 13.00), 15.06.2023 (9.00, 11.00, 13.00)

 

 

 

Lokalizacja: Muzeum Ziemi PAN, Aleja Na Skarpie 20/26, 00-488 Warszawa

Czas trwania zajęć: ok. 1,5 h

Uczestnicy: Szkoła podstawowa – klasy od 2 do 6.

Koszt: 10 zł od osoby

Zapisy: Muzeum Ziemi PAN – 22 629 74 79 w. 203 

 

Organizatorzy: Muzeum Ziemi PAN w Warszawie, Muzeum i Instytut Zoologii PAN

KGHM Polska Miedź S.A. partner programów edukacyjnych PAN Muzeum Ziemi.

PODRÓŻE PO CHILE Z DOMEYKĄ | WARSZTATY Z KGHM

PODRÓŻE PO CHILE Z DOMEYKĄ | WARSZTATY Z KGHM

Szanowni Państwo,

serdecznie zapraszamy do udziału w specjalnych warsztatach przygotowanych razem z KGHM Polska Miedź, partnerem programów edukacyjnych PAN Muzeum Ziemi w Warszawie!

Poniżej lista tematów, które realizujemy w ramach cyklu domeykowego!

 

I. Podróż z Domeyką

Polska za życia Domeyki nie istniała na mapach świata. Przyszło mu migrować do odległego Chile. Te dramatyczne okoliczności sprawiły, że odbył niezwykłą podróż do miejsca, w którym do dziś uważany jest za bohatera narodowego. Podróże Domeyki będą inspiracją również dla nas. Odkryjemy, jaki wpływ na rozwój nauki miały w XIX wieku podróże – Domeyki i jemu współczesnych. Poznamy geologiczne dzieje Ameryki Południowej, a także jej faunę i florę. Przemierzymy także Europę. Opiszemy szlaki, które pokonał Domeyko i poznamy metody jego badań. Podczas warsztatu zostanie przybliżony kilka zagadnień związanych z podróżami i badaniami Domeyki (i jemu współczesnych). Spotkaniu towarzyszyć będzie część warsztatowa, która poprzez doświadczenia, eksperymenty i w oparciu o zbiory Muzeum Ziemi przybliży naukowe (i nie tylko) osiągnięcia Domeyki.

Plan warsztatów:

Zajęcia rozpocznie wykład poświęcony Ignacemu Domeyce, w którym przedstawiony zostanie jego krótki życiorys oraz największe osiągnięcia. Czas trwania prezentacji: ok 15 minut.

Następnie uczestnicy otrzymają mapę Chile, z znaczonymi ważniejszymi miejscami związanymi z badaniami Ignacego Domeyki, która będzie w czasie warsztatów uzupełniana naklejkami. Naklejki do poszczególnych punktów uczestnicy będą otrzymywać za wykonywanie zadań warsztatowych i uczestnictwo w pokazach.

W części warsztatowej i pokazowej uczestnicy wezmą udział w następujących aktywnościach związanych z osiągnięciami Ignacego Domeyki:

  • Pokaz wybuchu wulkanu. Uczestnicy na żywo zobaczą wybuch wulkanu prezentowany na modelu w muzealnym ogrodzie. Czas pokazu ok. 5-10 minut.
  • Badanie parametrów przewodnictwa elektrycznego miedzi i innych metali i minerałów. Z wykorzystaniem kart zadaniowych oraz mierników elektrycznych uczestnicy mają za zadanie zmierzyć opór stawiany prądowi elektrycznemu przez poszczególne obiekty i wyciągnąć odpowiednie wnioski dotyczące zastosowania miedzi. Czas przewidziany na zadanie ok. 10 minut.
  • Puzzle przedstawiające araukarię – drzewo będące żywą skamieniałością. Zadaniem uczestników będzie wycięcie i ułożenie puzzli przedstawiających to bardzo ciekawe drzewo. Na zajęciach będzie także możliwość obejrzenia z bliska żywego drzewka. Czas przewidziany na zadanie ok. 10 minut.
  • Rozpoznawanie skamieniałości po kształcie. Uczestnicy spróbują samodzielnie rozpoznać przygotowane skamieniałości nie widząc ich, używając jedyni zmysłu dotyku. Czas przewidziany na zadanie ok 5-10 minut.
  • Demonstracja powstawania krateru meteorytowego. Powstawanie krateru zostanie przedstawione w formie filmowej oraz na sali z wykorzystaniem interaktywnego modelu hipsometrycznego. Czas pokazu ok. 5-10 minut.
  • Jak daleko znajduje się burza? Uczestnicy zadania poczynią własne obserwacje meteorologiczne podobnie jak czynił to Domeyko. Nauczą się przydatnej umiejętności określania w jakiej odległości od obserwatora uderzają pioruny. Czas zadania ok. 5-10 minut.
  • Demonstracja reakcji roztworu siarczanu miedzi z żelazem. Zapoznając się z warsztatem Domeyki uczestnicy będą świadkami ciekawej reakcji chemicznej. Doświadczenie będzie wykonywane na sali przez prowadzącego zajęcia. Czas pokazu ok. 5-10 minut.

Powyższe zadania warsztatowe będą wykonywane przez uczniów indywidualnie. Sumaryczny czas trwania części warsztatowej wynosi ok. 60 minut.

Adresaci: uczniowie szkół podstawowych.

 

II. O pochodzeniu meteorytów… W czasach Domeyki

Od początku cywilizacji ludzie próbowali wytłumaczyć zjawisko spadku materii kosmicznej na wiele sposobów, ale dopiero w wieku XIX powstały teorie o pozaziemskim pochodzeniu meteorytów. Może dlatego, że to właśnie romantycy lubili spoglądać w niebo? Jednym z prekursorów współczesnej meteorytyki był Ignacy Domeyko, który badał kosmiczne skały na terenie Chile. Jako jeden z niewielu naukowców tamtych czasów uważał, że meteoryty pochodzą z kosmosu. Podczas studiów na Uniwersytecie Wileńskim jego wykładowcą był Jędrzej Śniadecki, który badał meteoryty (w tym Brahin i Krasnojarsk – obecne w zbiorach Muzeum Ziemi) i to on wprowadził Domeykę w tajniki wiedzy o kosmicznych skałach. Później Domeyko sam zaczął badać meteoryty (nazywany jest zresztą ojcem chilijskiej meteorytyki). Wśród jego zainteresowań znalazły się meteoryty Imilac i Toluca, które także posiadamy w muzealnej kolekcji. Wykładowa część spotkania podsumuje naszą aktualną wiedzę o meteorytach oraz historii meteorytyki, ze szczególnym uwzględnieniem czasów Domeyki.

Plan warsztatów:

Zajęcia rozpocznie wykład poświęcony Ignacemu Domeyce, w którym przedstawiony zostanie jego krótki życiorys, największe osiągnięcia naukowe, organizatorskie i edukacyjne w Chile. Najwięcej uwagi zostanie poświęcone prowadzonym przez niego badaniom meteorytów. Czas trwania prezentacji: ok 30 minut.

Część warsztatową rozpocznie demonstracja powstawania krateru meteorytowego przedstawiona w formie filmowej oraz na sali z wykorzystaniem interaktywnego modelu hipsometrycznego. Czas pokazu ok. 5-10 minut.

Następnie uczestnicy otrzymają do wykonania trzy zadania, które będą wykonywane równolegle przez poszczególne grupy uczniów:

  • Rozpoznawanie meteorytów z wykorzystaniem przygotowanych zestawów skał i minerałów oraz prostych narzędzi. W oparciu o podstawowe informacje dotyczące rozpoznawania skał i minerałów uczestnicy opisują poszczególne okazy z otrzymanego zestawu i na podstawie klucza, dokonują ich identyfikacji.
  • Poszukiwanie meteorytów i innych obiektów z wykorzystaniem wykrywaczy metali. Na podstawie sygnałów z wykrywacza metali i otrzymanych wcześniej informacji uczestnicy próbują rozpoznać skały, minerały i obiekty metalowe umieszczone w tym celu pod osadem. W zależności od warunków pogodowych warsztaty mogą być realizowane wewnątrz budynku bądź na zewnątrz, w pojemnikach z piaskiem lub w gruncie, na terenie ogrodu muzeum.
  • Rozpoznawanie meteorów na materiałach graficznych przedstawiających nocne niebo. Wśród innych śladów obiektów latających, na podstawie przyswojonej wcześniej wiedzy, uczestnik powinien rozpoznać, które ślady zostały pozostawione przez meteory, a które przez inne obiekty przemieszczające się po nocnym niebie.

Powyższe zadania warsztatowe mogą być wykonywane przez uczniów indywidualnie, w parach bądź w zespołach trzyosobowych w zależności od wielkości grupy. Sumaryczny czas trwania części warsztatowej wynosi ok. 50 minut.

Adresaci: uczniowie szkół średnich i starszych klas szkół podstawowych – zajęcia mogą zostać dostosowane do wieku i zainteresowań uczestników.

 

III. Śladami Domeyki. Młodzi poszukiwacze metali szlachetnych

Ignacy Domeyko – absolwent Uniwersytetu Wileńskiego, przyjaciel Adama Mickiewicza i powstaniec listopadowy, większość życia spędził na emigracji w Chile, gdzie zasłynął jako „ojciec geologii chilijskiej” i reformator tamtejszego systemu oświaty. Nigdy nie zapomniał jednak o swym pochodzeniu i w miarę możliwość działał także na rzecz nauki polskiej. Współcześnie bardziej znany jest w Ameryce Południowej niż w swojej ojczyźnie. Czas to zmienić… Podczas warsztatów omówione zostaną – w kontekście biografii Domeyki (romantyka zakochanego w Ziemi) i znaczenia jego odkryć – ogólne właściwości metali szlachetnych i ich rud, występowanie oraz zastosowanie. Uczestnicy zapoznają się z prezentacją metali szlachetnych i ich rud oraz metodami badania właściwości konkretnych minerałów. Wśród nich będzie oczywiście… domeykit.

Plan warsztatów:

Zajęcia rozpocznie wykład poświęcony Ignacemu Domeyce, w którym przedstawiony zostanie jego krótki życiorys, największe osiągnięcia naukowe, organizatorskie i edukacyjne w Chile. Najwięcej uwagi zostanie poświęcone prowadzonym przez niego badaniom i poszukiwaniom złóż surowców metalicznych. Czas trwania prezentacji: ok 30 minut.

Część warsztatową rozpocznie demonstracja reakcji roztworu siarczanu miedzi z żelazem. Doświadczenie będzie wykonywane na sali przez prowadzącego zajęcia. Czas pokazu ok. 5 minut.

Następnie uczestnicy otrzymają do wykonania trzy zadania, które będą wykonywane równolegle przez poszczególne grupy uczniów:

  • Badanie parametrów przewodnictwa elektrycznego miedzi i innych metali i minerałów. Z wykorzystaniem kart zadaniowych oraz mierników elektrycznych uczestnicy mają za zadanie zmierzyć opór stawiany prądowi elektrycznemu przez poszczególne obiekty i wyciągnąć odpowiednie wnioski dotyczące ich zastosowania.
  • Rozpoznawanie minerałów rudnych. Z przygotowanych zestawów, na podstawie uzyskanych wcześniej informacji i otrzymanych kluczy, uczestnicy mają za zadanie rozpoznać poszczególne minerały i określić ich przydatność przemysłu.
  • Płukanie złota i minerałów ciężkich. W przygotowanych zbiornikach z wodą i piaskiem, uczestnicy mają za zadanie uzyskać koncentrat minerałów ciężkich za pomocą misek do płukania złota. Pozyskane w ten sposób minerały zostaną następnie zidentyfikowane z użyciem prostych metod dostępnych uczestnikom zajęć.

Powyższe zadania warsztatowe mogą być wykonywane przez uczniów indywidualnie bądź w parach w zależności od wielkości grupy. Sumaryczny czas trwania części warsztatowej wynosi ok. 50 minut.

Adresaci: uczniowie szkół średnich i starszych klas szkół podstawowych – zajęcia mogą zostać dostosowane do wieku i zainteresowań uczestników.

 

Koszt: 10 zł/osoba

Zapisy prowadzimy pod numerem telefonu: (22) 629-74-79 w. 203.

 

 

Z przykrością informujemy o śmierci prof. dr. hab. Łukasza Karwowskiego

Z przykrością informujemy o śmierci prof. dr. hab. Łukasza Karwowskiego

Żegnamy Profesora Łukasza Karwowskiego – wybitnego geologa, mineraloga i petrografa, światowego formatu znawcę i badacza meteorytów. Przez dekady pracy naukowej Profesor był związany z Wydziałem Nauk o Ziemi oraz Wydziałem Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego, inicjował także utworzenie muzeum w strukturach Wydziału Nauk o Ziemi. Profesor Łukasz Karwowski był również założycielem i wieloletnim Prezesem Polskiego Towarzystwa Meteorytowego, później jego Honorowym Prezesem. To właśnie ta przestrzeń działalności w sposób szczególny łączyła Profesora z PAN Muzeum Ziemi w Warszawie. Profesor Łukasz Karwowski był nie tylko członkiem Rady Naukowej PAN Muzeum Ziemi, ale również Przyjacielem Muzeum, który swoją wiedzą i troską wspierał rozwój naszej kolekcji meteorytów.

Będzie nam brakować dobrych rad Pana Profesora i życzliwych wiadomości. Panie Profesorze, dziękujemy.

– Anna Piontek – dyrektor PAN Muzeum Ziemi w Warszawie wraz z Zespołem Pracowników.

Ceremonia pogrzebowa Profesora Łukasza Karwowskiego zostanie odprawiona 13 grudnia 2022 roku (wtorek) o godzinie 11:30 na cmentarzu Komunalnym w Będzinie (od Bramy Górnej), po czym nastąpi odprowadzenie Zmarłego na miejsce wiecznego spoczynku. Cmentarz znajduje się nieopodal budynku „Żylety” (Instytut Nauk o Ziemi, UŚ).  

MAŁE JEST PIĘKNE / NOWA WYSTAWA CZASOWA W MUZEUM ZIEMI / 8.12.22 – 4.05.23

MAŁE JEST PIĘKNE / NOWA WYSTAWA CZASOWA W MUZEUM ZIEMI / 8.12.22 – 4.05.23

 

Małe jest piękne – nieznane oblicza minerałów, czyli wybrane ciekawostki z kolekcji systematycznej Ł. Kruszewskiego.
Gdy ten tekst powstaje, jesienią 2022 roku, systematyka mineralogiczna rozpoznaje aż 5849 gatunków minerałów. Jednak, wraz z kolejnym raportem Międzynarodowej Asocjacji Mineralogicznej (IMA), pula ta zwiększy się o kolejne zatwierdzone odkrycia.
Będą wśród nich zarówno minerały pospolite (na przykład skałotwórcze), rzadkie (spotykane tylko w kilku miejscach na Ziemi), jak i „białe kruki” – znane z pojedynczych okazów… To minerały bezbarwne albo wykazujące dowolną ze znanych barw, połyskliwe i matowe, od tych niewidocznych nawet pod lupą do tych tworzących piękne i duże kryształy. Są wśród nich: fizykochemiczne osobliwości – na przykład substancje reprezentujące nowe typy materii; związki chemiczne (kombinacje pierwiastków) – nieznane wcześniej nauce; struktury będące nowymi typami nadprzewodników bądź takie, których możemy użyć jako sita do wyłapywania i bezpiecznego przechowywania toksycznych metali.
Wynika z tego, że odkrywanie nowych minerałów – choć nierzadko dzieje się przypadkiem, na przykład przy okazji zakrojonych na szeroką skalę badań geologicznych – ma głębszy sens i może wpisywać się w poszukiwania nowego typu związków o fascynujących cechach fizykochemicznych, tych przewidywa(l)nych i zupełnie zaskakujących. Samo słowo „zaskoczenie” czy raczej „niespodzianka” stało się nawet źródłem nazwy jednego z minerałów. Ekplexyt (od greckiego ekplexis) – podobnie zresztą jak prezentowany na niniejszej wystawie edgaryt – jest geologicznym dowodem na niespodziewaną sytuację, w której fragmenty podręczników z mineralogii albo pokrewnej jej geochemii muszą zostać napisane na nowo. To bowiem, co wiedzieliśmy o minerałach parę lat temu, dziś nie jest zgodne z dostępnymi informacjami.
Zachęcamy do zanurzenia się w palecie barw, kształtów, rozmiarów, nieraz dziwacznych nazw, niemożliwych do zapamiętania wzorów chemicznych i zaskakujących niekiedy właściwości zapisanych w minerałach. Podzieliliśmy tę ekspozycję na sekcje, odnoszące się do pozycji danych gatunków w systematyce oraz ich potencjalnych zastosowań. Zdecydowana większość z prezentowanych minerałów nie pojawia się w przyrodzie często. Równie rzadko są większe od łebka szpilki. Jak się jednak może okazać, małe jest piękne…
Wystawa potrwa do 4 maja 2023.
MIKOŁAJKOWA WYSTAWA W MUZEUM ZIEMI

MIKOŁAJKOWA WYSTAWA W MUZEUM ZIEMI

 Z okazji mikołajek przygotowaliśmy dla Was specjalną polarniczą gablotę, w której znajdziecie skarby archiwalne Muzeum Ziemi związane z dwiema ważnymi postaciami, Ludwikiem Sawickim oraz Antonim B. Dobrowolskim.
W pierwszym przypadku prezentujemy krótką relację fotograficzną z wyprawy glacjologicznej na Spitsbergen w 1938 roku. W drugim wybór fotografii śnieżynek, zebranych podczas pracy nad „Historią naturalną lodu” wydanej w 1923 roku.
Zapraszamy do odwiedzenia Muzeum Ziemi! W dniu dzisiejszym, tak jak zresztą w każdy wtorek, wstęp do placówki WOLNY!
KONKURS „MIKOŁAJKI W MUZEUM ZIEMI”

KONKURS „MIKOŁAJKI W MUZEUM ZIEMI”

Od biskupa z Miry po bohatera koncernu Coca-Cola. Od setek już lat święty mikołaj (bo tak wedle zaleceń Rady Języka Polskiego z 2004 należy to zapisywać) obdarowuje nas nie tylko prezentami, ale chęcią dzielenia się z innymi. W tym roku PAN Muzeum Ziemi w Warszawie również chce obdarowywać w ramach specjalnego konkursu mikołajkowego, w którym do wygrania są trzy egzemplarze książki Roberta M. Hazena „Symfonia C”, wydanej przez Copernicus Center Press.

„Wirtuozowski występ Roberta M. Hazena uchwycił cud szóstego żywiołu – od gazów wulkanicznych, przez makaron al dente, po same początki życia – opowiadając jednocześnie wspaniałe historie o ludziach stojących za odkryciami”. -Terry Plank, profesor geochemii Arthur D. Storke Memorial, Columbia University.

Żeby zdobyć jedną z nagród wystarczy ciekawie opisać w komentarzu pod wpisem konkursowym na naszym profilu na portalu Facebook część świata ożywionego lub nieożywionego, której ważnym elementem jest węgiel. Komentarze użytkowników zawierające najciekawsze uzasadnienie wyboru z największą ilością polubień zostaną nagrodzone egzemplarzem publikacji!

Warunkiem udziału w Konkursie jest podanie tytułu wystawy w PAN Muzeum Ziemi, w którym zawarto słowo „węgiel”.

Na zgłoszenia czekamy od 6 grudnia do 9 grudnia 2022 (do godz. 23:59).

Regulamin konkursu REGULAMIN_MZ_MIKOŁAJKI – do pobrania!

MŁODZI POSZUKIWACZE METEORYTÓW | PODRÓŻE PO CHILE Z IGNACYM DOMEYKĄ DO 16 GRUDNIA 2022

MŁODZI POSZUKIWACZE METEORYTÓW | PODRÓŻE PO CHILE Z IGNACYM DOMEYKĄ DO 16 GRUDNIA 2022

Razem z KGHM, partnerem programów edukacyjnych PAN Muzeum Ziemi w Warszawie, przygotowaliśmy dla Was zajęcia edukacyjne „Młodzi poszukiwacze meteorytów”, które nie tylko przybliżą genezę pojawiania się meteorytów, ale umożliwią również ich rozpoznawanie w terenie!
Termin: 2-16 grudnia 2022
Koszt: 10 zł/osoba
Dla kogo: klasy 7–8 szkoły podstawowej i 1–2 szkół średnich
Zapisy: (22) 629-74-79 w. 203