Uczestnicy lekcji zapoznają się z surowcami mineralnymi w podziale na surowce: energetyczne, metalicze, chemiczne i skalne, jakie występują na terenie Polski. Poznają genezę złóż oraz rejony ich występowania. Uczniowie zapoznają się z metodami wydobycia kopalin użytecznych oraz dowiedzą się o ich znaczeniu w gospodarce narodowej. Lekcja odbywa się w oparciu o oryginalne okazy minerałów i skał ze zbiorów Muzeum Ziemi.
Omówienie procesu powstawania bursztynu bałtyckiego (=sukcynitu) ze szczególnym uwzględnieniem jego własciwości: zawartości kwasu bursztynowego, twardości, przełamu muszlowego, rozpuszczalności, gęstości, reakcji na płomień, odmian bursztynu, postaci występowania, występowania inkluzji organicznych. O tych wszystkich cechach i procesie przekształcania się żywicy w bursztyn mówimy na podstawie okazów i ilustracji na wystawie Bursztyn Polska i Świat.
K. Kwiatkowska
W trakcie lekcji poruszane są zagadnienia z pogranicza paleobotaniki i botaniki; przedstawiane są ciekawsze, z paleobotanicznego punktu widzenia, rodzaje drzew i krzewów – ich historia oraz wszelkie tajemnice, jakie mogą kryć pospolite u nas gatunki. Na wybranych przykładach prezentowane są:
? „żywe skamieniałości” – rodzaje drzew, które przetrwały w prawie niezmienionej postaci wiele milionów lat,
? relikty – rodzaje drzew szeroko rozprzestrzenione kilkadziesiąt milionów lat temu prawie na całej półkuli północnej, a współcześnie odznaczające się ograniczonym zasięgiem,
? rodzaje drzew współcześnie rosnące w Polsce, ale znane ze stanu kopalnego nawet sprzed 60 milionów lat.
Podczas lekcji prezentowane są również materiały zielnikowe oraz liczne okazy szczątków kopalnych roślin z różnych stanowisk Polski i Europy (odciski liści, uwęglone owoce i nasiona). Zajęcia kończą się wycieczką po ogrodzie wokół Muzeum Ziemi, podczas której każdy ma możliwość zapoznania się z żywymi okazami drzew i krzewów (są to m.in. miłorząb i metasekwoja oraz gatunki z rodzajów, które jeszcze 5 mln lat temu rosły w naszych lasach ale, wraz z nadejściem silnego ochłodzenia klimatu, wyginęły u nas bezpowrotnie, jak np. tulipanowiec, brzostownica, parrocja, korkowiec).
Lekcje są prowadzone od wiosny do późnej jesieni, ze względu na możliwość oglądania w ogrodzie Muzeum Ziemi żywych roślin, prezentowanych na lekcji w formie skamieniałości.
W trakcie lekcji prezentowane są szczątki karbońskich roślin, które zachowały się w osadach towarzyszących pokładom węgli kamiennych. Na wielu przykładach młodzież poznaje różne typy skamieniałości (ośródki, odciski, uwęglone szczątki) oraz proces ich powstawania. Jako materiał ilustracyjny służą okazy roślin kopalnych pochodzące z Górnego i Dolnego Śląska – należą one do takich grup jak: widłakowe, skrzypowe, paprocie zarodnikowe, nagozalążkowe (paprocie nasienne, kordaity).
W czasie zajęć prezentowane są również graficzne rekonstrukcje poszczególnych rodzajów karbońskich roślin oraz rekonstrukcje krajobrazów roślinnych. Na tle warunków paleogeograficznych zostaje odtworzona bujna roślinność, która w okresie karbońskim, ok. 300 mln lat temu, w ciepłym i wilgotnym klimacie, panowała na bagiennych obszarach Europy i Ameryki Północnej. Roślinność ta dała początek wielkim złożom węgla kamiennego.
Podczas lekcji uczniowie poznają i utrwalają podstawowe definicje geologiczne (minerał, skała). Dowiadują się o uporządkowanej budowie materii nieożywionej. Uczeń pozna również genezę powstawania skał i występujących w nich minerałów. W części poświęconej skałom uczniowie zapoznają się ze wszystkimi podstawowymi grupami skał. Dowiedzą się, jak powstają poszczególne skały, do czego są wykorzystywane i jakie cechy wpływają na możliwość ich zastosowania w poszczególnych dziedzinach. W części mineralogicznej poznają cechy diagnostyczne minerałów (m.in. dokunują pomiaru twardości według skali Mohsa). Lekcja jest prowadzona z wykorzystaniem oryginalnej, bogatej kolekcji dydaktycznej skał i minerałów, które każdy uczeń ma możliwość obejrzeć z bliska. Po tej lekcji uczniowie będą umieli opisać cechy fizyczne wybranych minerałów i skał, rozpoznać podstawowe rodzaje skał (osadowe, magmowe i przeobrażone) oraz niektóre minerały.
Pracownik Działu Zbiorów Mineralogicznych i Petrograficznych od 2010 r.
Zainteresowania naukowe:
Geochemia i mineralogia śląsko-krakowskich złóż rud cynku i ołowiu.
Kamień budowlany w architekturze Warszawy.
Kontakt:
kmaliszewski@mz.pan.pl
Zakres działalności w Muzeum Ziemi:
Asystent muzealny
Opracowywanie i porządkowanie kolekcji mineralogicznych w zbiorach Muzeum Ziemi.
Udział w prowadzonych przez Muzeum Ziemi pracach dydaktycznych i wystawienniczych.
Ostatnie ważniejsze publikacje:
Rokita H., Maćkowska R., Maliszewski K. 2012: Występowanie soli w przyrodzie. Chemia w szkole 4/2012, 19-23.
Maliszewski K., Marciniak-Maliszewska B., Kupryjanowicz J., Pielińska A. 2012: Kryształy gipsu na powierzchniach bursztynu. Prace Muzeum Ziemi 50, 67-76.
Pracownik Muzeum Ziemi od 2004 r.
Zainteresowania naukowe:
Roślinność neogenu, karpologia.
Kontakt:
rkowalski@mz.pan.pl
Zakres działalności w Muzeum Ziemi:
Kierownik Działu Paleobotaniki
Praca badawcza: badania roślinności neogenu Polski w oparciu o materiał kopalny (owoce, nasiona) z klasycznych i nowych stanowisk, takich jak Turów, Lubstów (Konińskie Zagłębie Węgla Brunatnego), Dobrzyń nad Wisłą, Rozewie.
Dokumentacja, porządkowanie i gromadzenie zbiorów muzealnych, w tym: inwentaryzacja kolekcji paleobotanicznych; katalogowanie kolekcji paleobotanicznych i zielnikowych-porównawczych; konserwowanie zbiorów paleobotanicznych i współczesnych kolekcji porównawczych; porządkowanie zbiorów paleobotanicznych; gromadzenie materiałów paleobotanicznych oraz współczesnych zbiorów porównawczych.
Popularyzacja nauk geologicznych: prowadzenie lekcji muzealnych i oprowadzanie wycieczek po wystawach Muzeum Ziemi; współudział w opracowywaniu wystaw związanych z tematyką paleobotaniczną.
Poszerzanie kolekcji żywych roślin w ogrodach wokół Muzeum Ziemi, nawiązujących do roślin z minionych epok.
Ostatnie ważniejsze publikacje:
Kowalski R. 2008: Contribution to the knowledge of the Middle Miocene flora from Konin Brown Coal Basin (Central Poland). Acta Palaeobotanica 48 (2), 277-299.
Kowalski R. 2010: Choerospondias turovensis sp. nov., a new Anacardiaceae genus of the European Neogene identified from the Turów brown coal open-cast mine. Palaeontographica. B 284 (1-3), 1-11.
Zainteresowania naukowe:
Biologia, paleoekologia i tafonomia bezkręgowców morskich.
Ssaki plejstocenu.
Kontakt:
dnast@mz.pan.pl
Zakres działalności w Muzeum Ziemi:
Adiunkt muzealny
Udział w prowadzonych przez Muzeum Ziemi pracach dydaktycznych, popularyzatorskich i wystawienniczych.
Opracowywanie i porządkowanie kolekcji bezkręgowców znajdujących się w zbiorach Muzeum Ziemi.
Konserwacja okazów paleontologicznych.
Ostatnie ważniejsze publikacje:
Bijak G., Nast D. 2007: Małże kimerydu obrzeżenia Gór Świętokrzyskich i ich przydatność w określaniu warunków środowiska sedymentacji. W: Żylińska A. (Red.) Granice Paleontologii, XX Konferencja Naukowa Paleobiologów i Biostratygrafów PTG, Św. Katarzyna pod Łysicą, 10-13 września 2007 (Materiały konferencyjne), 75-78. Wydział Geologii UW, Warszawa.
Zainteresowania naukowe:
Ssaki plejstoceńskie, szczególnie słoniowate.
Mięczaki mioceńskie.
Kontakt:
gwidon_jakubowski@o2.pl
Zakres działalności w Muzeum Ziemi:
Starszy kustosz
Opracowywanie, inwentaryzowanie i porządkowanie kolekcji mięczaków trzeciorzędowych.
Porządkowanie i weryfikacja oznaczeń kości z kolekcji ssaków plejstoceńskich.
Udział w prowadzonych przez Muzeum Ziemi pracach dydaktycznych, popularyzatorskich i wystawienniczych.
Ostatnie ważniejsze publikacje:
Jakubowski G. 2015: W poszukiwaniu dinozaurów: Polsko-Mongolska wyprawa paleontologiczna na pustynię Gobi (1964). Kartki z pamiętnika. Muzeum Ziemi, Opracowania dokumentacyjne, 29.
Jakubowski G. 1996: Forest elephant Palaeoloxodon antiquus (Falconer & Cautley, 1847) from Poland. Prace Muzeum Ziemi 43, 85-109.
Jakubowski G., Woźny E. 1996: Phylum Mollusca. W: Malinowska L., Piwocki M. (Red.): Budowa geologiczna Polski. Tom 3. Atlas skamieniałości przewodnich i charakterystycznych. 3a. Kenozoik. Trzeciorzęd. Paleogen, 246-296. Polska Agencja Ekologiczna, Warszawa.
Jakubowski G. 1996: Class Gastropoda Cuvier, 1798 and Class Amphineura Ilhering, 1876. W: Malinowska L., Piwocki M. (Red.): Budowa geologiczna Polski. Tom 3. Atlas skamieniałości przewodnich i charakterystycznych. 3a. Kenozoik. Trzeciorzęd. Neogen, 703-725. Polska Agencja Ekologiczna, Warszawa.
Jakubowski G., Studencka B., Urbaniak J. 1996: Gromada Bivalvia Linnaeus, 1758. W: Malinowska L., Piwocki M. (Red.): Budowa geologiczna Polski. Tom 3. Atlas skamieniałości przewodnich i charakterystycznych. 3a. Kenozoik. Trzeciorzęd. Neogen, 663-702. Polska Agencja Ekologiczna, Warszawa.
Żarski M., Jakubowski G., Gawor-Biedowa E. 1998: The first Polish find of Lower Paleocene crocodile Thoracosaurus Leidy, 1852: geological and palaeontological description. Geological Quarterly 42 (2), 141-160.
Jakubowski G. 2011: Paleogene Molluscs, catalogue of the collection. Museum of the Earth, documentary studies 26, 1-79, Warszawa.
Jakubowski G., Kohlman-Adamska A. 2012: Dr Katarzyna Krajewska (1963 -2011). Prace Muzeum Ziemi 50, 11-13.
Absolwentka Wydziału Geologii Uniwersytetu Warszawskiego i Podyplomowych Studiów Muzealniczych przy Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego.
Zainteresowania naukowe:
Taksonomia, paleoekologia i paleogeografia ślimaków mioceńskich.
Kontakt:
enosowska@mz.pan.pl
Zakres działalności w Muzeum Ziemi:
Kustosz
Projekt badawczy realizowany w ramach działalności statutowej Muzeum Ziemi: Fauna (mięczaki) Paratetydy i prowincji Atlantyckiej.
Opracowywanie i dokumentowanie kolekcji bezkręgowców znajdujących się w zbiorach Muzeum Ziemi.
Udział w prowadzonych przez Muzeum Ziemi pracach dydaktycznych, popularyzatorskich i wystawienniczych.
Ostatnie ważniejsze publikacje:
Nosowska E. 1997: Asteroids from the Nawodzice Sands (Middle Miocene; Holy Cross Mountains, Central Poland). Acta Geologica Polonica, 47 (3–4), pp. 225–241.
Nosowska E. 2016: A new, permanent exhibition: “From the geological past of the Earth” at the PAS Museum of the Earth. Annual Report of the Polish Academy of Sciences 2016, pp. 92–94.
Kowalski R., Krawczyński C., Nast. D., Nosowska E., Ryszkiewicz M., Studencka B., Szczęsny R. 2016: Wystawa “Z przeszłości geologicznej Ziemi”. Exhibiton “From the geological past of the Earth”. Red. E. Nosowska, A. Pielińska, B. Studencka. Opracowania dokumentacyjne 30. PAN Muzeum Ziemi w Warszawie, s. 1–54.
Nosowska E. 2020: Gastropods [Trochoidea: Trochidae Rafinesque, 1815 and Calliostomatidae Thiele, 1924 (1847)] from the middle Miocene of Ukraine, Central Paratethys, Acta Geologica Polonica, 70 (4), pp. 453–528. DOI: 10.24425/agp.2019.126462