Drodzy Zwiedzający,
Białe, sześcienne prace wykorzystane były już wcześniej, powstały w związku z budowlanym boomem w miejscowości, w której znajduje się ogród. Temat ten pozostaje aktualny, a ponowne ich użycie jest formą recyklingu, wykorzystaniem tych samych materiałów do innych celów. Na wystawie, białe prace finalnie tworzą niewielki kontener. W jego środku znajduje się pełnowartościowy kompost. Praca ta koresponduje ze środkową częścią ekspozycji – przestrzenią oddzieloną czarnymi kotarami – skrywającą tryptyk nawiązujący do tzw.”Infinity scroll”, czyli nadmiarowego przeglądania treści w smartfonie. Pojedynczy ruch palca, błyskawiczna czynność, został spowolniony, dostrojony do czasu tworzenia się dobrej ziemi, fizycznej pracy w ogrodzie i rocznego cyklu wegetacji – lub odwrotnie – czas tworzenia się dobrej ziemi, fizyczna praca w ogrodzie i roczny cykl wegetacji przyspieszyły, zostały skondensowane do ułamka sekundy, przeleciały, bez znaczenia, jak inne obrazy.
[komentarz autorski]
Czas trwania wystawy:
27.06.2026-31.07.2026
Godziny otwarcia:
zgodnie z godzinami otwarcia Muzeum Ziemi
Skamieniałości kręgowców to nie tylko szkielety, kości i zęby dużych zwierząt. Większość z nich należała do małych organizmów, których szczątki często pomijano lub niezauważano. Mimo niewielkich rozmiarów mogą dostarczyć wielu informacji, jeśli poświęci się im trochę uwagi i dokładnie się im przyjrzy.
📅 Sobota, 16 maja 2025
📍 al. Na Skarpie 20/26 i 27, Warszawa
🕕 Start: godz. 18:00
🎟 Wstęp wolny!
Zapraszamy serdecznie do PAN Muzeum Ziemi w Warszawie, które na tę wyjątkową noc przygotowało mnóstwo fascynujących atrakcji!
PROGRAM WYDARZEŃ:
18:00–18:40 Wykład „Zmiany klimatu” – willa Pniewskiego, poziom -2.
PRZEZ CAŁY WIECZÓR | 18:00–00:00:
Rodzinna gra muzealna – świetna okazja do wspólnego odkrywania muzealnych tajemnic.
Paleobotanika – spotkanie ze światem pradawnych roślin i śladów dawnego życia.
Mikroskamieniałości – niezwykła podróż do świata najmniejszych świadectw historii Ziemi.
Barwny świat minerałów – prezentacja zachwycających okazów minerałów.
Inkluzje w bursztynie – fascynujące spojrzenie na zatopione w bursztynie ślady przeszłości.
Zgadnij czyj to ząb – edukacyjna zabawa dla dociekliwych małych i dużych odkrywców.
Wystawa malarstwa Marcina Ambrozika – artystyczna część wieczoru w muzealnej przestrzeni.
Projekt „Interface kamień” PJATK – spotkanie sztuki, technologii i geologicznej inspiracji.
Prezentacja artystów związanych z Jagą Hupało – wyjątkowa propozycja dla miłośników sztuki i designu.
Wystawa „Duch Miejsca” Bogny Jaroszewicz-Fogler, Joanny Krzysztoń i Anny Michniewicz.
Wystawa „Pamięć Materii” Moniki Grajdy.
Do zobaczenia podczas Nocy Muzeów 2026 w PAN Muzeum Ziemi w Warszawie!
Czas trwania wystawy:
07.03.2026 – 11.04.2026
Godziny otwarcia:
zgodnie z godzinami otwarcia muzeum Ziemi
Zespół dwóch budynków przy Alei Na Skarpie oraz przylegających terenów zielonych użytkowanych obecnie przez PAN Muzeum Ziemi w Warszawie znajduje się w centrum stolicy, w pobliżu Placu Trzech Krzyży, na wyniosłym cyplu skarpy wiślanej. Rejon ten wyróżnia się walorami naturalnymi. Od strony północnej ograniczony jest głębokim wąwozem dawnej rzeki Żurawki, którym biegnie dziś ulica Książęca, zachodnią zaś granicę stanowi stosunkowo dobrze zachowany naturalny fragment głębokiego jaru niegdysiejszego dopływu Żurawki. Od wschodu tereny muzealne ogranicza stroma krawędź skarpy warszawskiej wyznaczona przez pradolinę Wisły. Historia powstania i wykorzystania obu obiektów wiąże się nierozerwalnie z dziejami budowy zespołu pałacowo-ogrodowego, zwanego ogrodami Na Górze. Twórcą projektu zabudowy był wybitny architekt czasów stanisławowskich Szymon Bogumił Zug (1733–1807), który stworzył w tym miejscu rezydencję ogrodową dla księcia Kazimierza Poniatowskiego, brata króla Stanisława Augusta.
W 1815 roku znany francuski restaurator Szymon Chôvot przekształcił ogrody Na Górze w park restauracyjno-rozrywkowy Frascati, którego nazwa przetrwała do dziś i nawiązuje do urokliwego włoskiego miasteczka położonego niedaleko Rzymu. W połowie lat 30. XIX wieku pawilony dawnych ogrodów Na Górze chyliły się nieuchronnie ku upadkowi. Wówczas posesja przeszła w ręce Sylwiana Jakubowskiego i Hermana Epsteina, którzy mniej więcej w latach 1836–1838, na fundamentach drewnianej XVIII-wiecznej Oberży (siedziby księcia Kazimierza Poniatowskiego) i towarzyszących zabudowań, wznieśli murowany pałacyk z gankiem kolumnowym. Autorem projektu Pałacyku Na Górze (pałacyku Frascati; Białego Pałacyku), zbudowanego w stylu późnoklasycystycznym, był najprawdopodobniej Alfons Ferdynand Kropiwnicki. Posesja zmieniała jeszcze kilkakrotnie właścicieli, aż w końcu w 1849 roku nabyli ją Braniccy, którzy przekształcili całe założenie parkowe oraz istniejące budynki w stałą warszawską siedzibę swej rodziny. Obiekt ten, przebudowywany zresztą kilkakrotnie w latach późniejszych, przeszedł z czasem na własność Lubomirskich, pozostając w ich posiadaniu aż do wybuchu ostatniej wojny. Poważnie zniszczony w trakcie działań wojennych został odrestaurowany w części zabytkowej, przez Biuro Odbudowy Stolicy, z przeznaczeniem na siedzibę Muzeum Ziemi.
Prace nad rekonstrukcją Białego Pałacyku, prowadzone w latach 1948–1950 pod nadzorem architektonicznym Tadeusza Zielińskiego, połączone były z niezbędną adaptacją pomieszczeń dla potrzeb muzealnych. Tu właśnie, w odbudowanym pałacyku przy Alei Na Skarpie 20/26 udostępniona została publiczności, w grudniu 1951 roku, pierwsza stała wystawa we własnym gmachu Muzeum Ziemi.
Sąsiedni budynek (pierwotny, klasycystyczny pawilon – Pałac Letni, późniejsza Willa Pniewskiego) na zboczu wąwozu, po śmierci księcia Kazimierza Poniatowskiego (1800) był domniemanym miejscem spotkań wolnomularzy. W gmachu tym w 1887 roku zostało otwarte dla publiczności prywatne Muzeum Ornitologiczne hr. Branickich, założone przez Ksawerego Branickiego.
W latach 1936–1937 Pałac Letni wzniesiony przez Szymona Bogumiła Zuga został gruntownie przebudowany przez znanego architekta Bohdana Pniewskiego (1897–1965) w nowoczesną willę własną. Z istniejącej budowli Pniewski zachował, od zewnątrz w niemal niezmienionej formie, najstarszą partię pawilonu na zachodnim zboczu skarpy. Stanowi ją klasyczna elewacja ogrodowa z portykiem półkolumnowym przyziemia, w którym Pniewski ulokował podwójnej wysokości, dwunawową pracownię architektoniczną. Tu powstały projekty monumentalnych gmachów użyteczności publicznej, kościołów i domów prywatnych.
W czasie Powstania Warszawskiego w 1944 roku budynek stanowił ważny punkt oporu powstańców, toczących zacięte walki w rejonie ulicy Książęcej i Placu Trzech Krzyży.
Z przerwą podczas ostatniej wojny, Pniewski mieszkał w willi i tworzył do końca swego życia. W 1966 roku spadkobiercy sprzedali willę Urzędowi Rady Ministrów, który przekazał ją Polskiej Akademii Nauk na siedzibę Muzeum Ziemi. Budynek został odrestaurowany pod kierunkiem ucznia i współpracownika Bohdana Pniewskiego – architekta Władysława Jotkiewicza. W dostosowanym do potrzeb muzealnych budynku, przy Alei Na Skarpie 27 znalazły pomieszczenia niektóre pracownie naukowe Muzeum Ziemi oraz przede wszystkim sale wystaw czasowych i sala odczytowa. Świadectwem walk toczonych podczas Powstania Warszawskiego jest niezwykły ślad w postaci utrwalonych na marmurowych schodach plam krwi, przelanej przez nieznanego powstańca. Ten wyjątkowy w swej wymowie dokument z czasów ostatniej wojny upamiętniony został specjalną tablicą, odsłoniętą wewnątrz budynku w miesiącu pamięci narodowej 21 kwietnia 1980 roku.
W 1974 roku zakończono główny etap zagospodarowania terenów przylegających do obu budynków. Wzniesienie stylowego ogrodzenia i uporządkowanie terenów zielonych stworzyło możliwość urządzenia stałej ekspozycji skał budowlanych Polski oraz zabytkowych głazów narzutowych.
Dawny zespół pałacowo-ogrodowy zaprojektowany u schyłku XVIII wieku przez Szymona Bogumiła Zuga, przechodząc zmienne koleje losu, z chwilą przejęcia przez Muzeum Ziemi zyskał charakter kompleksu zabytkowego służącego społeczeństwu. I chociaż zmienił on swe przeznaczenie i funkcje oraz kształt pierwotny – to jednak dzięki określonemu stylowi przestrzennego zagospodarowania – nawiązuje w swoisty sposób do dawnych tradycji wykorzystania naturalnych walorów tego pięknego fragmentu skarpy warszawskiej. Efekt ten wzmocniło przerzucenie przez ulicę Książęcą kładki łączącej tereny dawnego ogrodu Na Górze z ogrodem Na Książęcem, tworząc zarazem połączenie zespołu centralnych muzeów stolicy: Muzeum Narodowego, ówczesnego Muzeum Wojska Polskiego i PAN Muzeum Ziemi.
PAN Muzeum Ziemi w Warszawie (Muzeum Ziemi) jest kontynuatorem tradycji Towarzystwa Muzeum Ziemi w Warszawie (TMZ) powołanego z inicjatywy społecznej w 1932 roku z jasno już wówczas określonym celem: utworzenia w Warszawie jako stolicy Rzeczypospolitej Polskiej nowoczesnego muzeum geologicznego – Muzeum Ziemi, będącego instytucją oświatową i naukową. Wśród grona założycieli i współpracowników TMZ znaleźli się najwybitniejsi podówczas geolodzy polscy, m.in.: Jan Czarnocki, Roman Kozłowski, Stanisław Małkowski, Jan Lewiński, Henryk Świdziński, Stanisław Thugutt, Tadeusz Wojno, Stefan Zbigniew Różycki, Jan Samsonowicz. Pierwsze kolekcje muzealne zaczęto gromadzić w 1933 roku, a publiczną działalność popularyzatorską zainaugurowano w 1938 roku na łamach oficjalnego organu TMZ Wiadomości Muzeum Ziemi. Po przerwie wojennej i uporządkowaniu częściowo ocalałych zbiorów, działalność TMZ została wznowiona w 1945 roku. Zgodnie z uchwałą TMZ całość zgromadzonych kolekcji została w 1947 roku przekazana Państwu pod warunkiem utworzenia publicznego Muzeum Ziemi.
W 1948 roku na mocy rozporządzenia Rady Ministrów powołano instytucję państwową pod nazwą „Muzeum Ziemi”, podporządkowaną początkowo Ministerstwu Oświaty. W latach 1953–1958 nastąpiło przejściowe ograniczenie działalności placówki, która znalazła się wówczas w wewnętrznych strukturach organizacyjnych państwowej służby geologicznej. W 1959 roku Muzeum Ziemi zostało przejęte przez Polską Akademię Nauk, zgodnie z wcześniej sformułowanymi postulatami I Kongresu Nauki Polskiej. Zachowując ciągłość instytucjonalnego działania – Muzeum Ziemi jest obecnie pomocniczą placówką naukową podporządkowaną Wydziałowi III Nauk Ścisłych i Nauk o Ziemi. W systemie organizacyjnym polskiego muzealnictwa przyrodniczego Muzeum Ziemi jest jedną z nielicznych, samodzielnych placówek muzealnych, realizujących systematycznie pełny zakres zadań, począwszy od gromadzenia i ochrony zbiorów, ich dokumentacji i udostępniania dla celów badawczych i popularyzatorskich, badań naukowych oraz publicznej działalności edukacyjno-oświatowej.
Siedzibą Muzeum Ziemi są dwie zabytkowe budowle przy Alei Na Skarpie 20/26 i 27 w centrum Warszawy, znajdujące się wraz z przyległymi terenami ekspozycyjnymi na otwartej przestrzeni w rejonie dawnych założeń pałacowo-ogrodowych Na Górze, które włączone zostały obecnie w granice zespołu zabytkowego miasta Warszawy, obejmującego Trakt Królewski, uznanego w 1994 roku za Pomnik Historii. Pierwszym dyrektorem placówki w latach 1948–1950 był główny twórca idei powołania Muzeum Ziemi – wybitny petrograf i zasłużony inspirator ochrony zabytków przyrody nieożywionej – Stanisław Małkowski (1889–1962). Podstawy instytucjonalnego działania Muzeum Ziemi rozwinęła Antonina Halicka (1908–1973), kierująca placówką w latach 1950–1973. Funkcję dyrektora w latach 1974–2008 sprawował Krzysztof Jakubowski (1937–2011), 2009–2017 Ryszard Szczęsny, 2017–2021 Cezary Krawczyński, 2022–2023 Anna Piontek. Od czerwca 2024 roku funkcję dyrektora pełni Błażej Błażejowski.
W dniu 31.01.2026 roku zmarła Pani Profesor Barbara Kosmowska-Ceranowicz, znakomity geolog i wybitny badacz bursztynu.
Przez wiele lat była Kierownikiem Działów Geologii i Bursztynu w PAN Muzeum Ziemi w Warszawie. Realizowała z pasją liczne projekty naukowe i popularyzatorskie, których owocem jest kilkaset publikacji.
Była członkiem założycielem Grupy Roboczej Minerałów Organicznych Międzynarodowego Towarzystwa Mineralogicznego, Polskiego Towarzystwa Gemmologicznego i Międzynarodowego Stowarzyszenia Bursztynników oraz członkiem Światowej Rady Bursztynu.
W pamięci pracowników PAN Muzeum Ziemi w Warszawie pozostanie jako człowiek wybitny, dobry, sprawiedliwy, inspirujący swoją pracowitością i rzetelnością zarówno w nauce, jak i w życiu.
Godziny otwarcia:
zgodnie z godzinami otwarcia Muzeum Ziemi