PAN MUZEUM ZIEMI W WARSZAWIE

W Kąciku edukacyjnym pojawiła się kolejna odsłona cyklu jubileuszowych artykułów poświęconych odkryciu szczątków słonia leśnego na warszawskiej Woli!

Zapraszamy do lektury!

https://mz.pan.pl/pl/9101-2/

Małe jest piękne – nieznane oblicza minerałów, czyli wybrane ciekawostki z kolekcji systematycznej Ł. Kruszewskiego.

Gdy ten tekst powstaje, jesienią 2022 roku, systematyka mineralogiczna rozpoznaje aż 5849 gatunków minerałów. Jednak, wraz z kolejnym raportem Międzynarodowej Asocjacji Mineralogicznej (IMA), pula ta zwiększy się o kolejne zatwierdzone odkrycia.

Będą wśród nich zarówno minerały pospolite (na przykład skałotwórcze), rzadkie (spotykane tylko w kilku miejscach na Ziemi), jak i „białe kruki” – znane z pojedynczych okazów… To minerały bezbarwne albo wykazujące dowolną ze znanych barw, połyskliwe i matowe, od tych niewidocznych nawet pod lupą do tych tworzących piękne i duże kryształy. Są wśród nich: fizykochemiczne osobliwości – na przykład substancje reprezentujące nowe typy materii; związki chemiczne (kombinacje pierwiastków) – nieznane wcześniej nauce; struktury będące nowymi typami nadprzewodników bądź takie, których możemy użyć jako sita do wyłapywania i bezpiecznego przechowywania toksycznych metali.

Wynika z tego, że odkrywanie nowych minerałów – choć nierzadko dzieje się przypadkiem, na przykład przy okazji zakrojonych na szeroką skalę badań geologicznych – ma głębszy sens i może wpisywać się w poszukiwania nowego typu związków o fascynujących cechach fizykochemicznych, tych przewidywa(l)nych i zupełnie zaskakujących. Samo słowo „zaskoczenie” czy raczej „niespodzianka” stało się nawet źródłem nazwy jednego z minerałów. Ekplexyt (od greckiego ekplexis) – podobnie zresztą jak prezentowany na niniejszej wystawie edgaryt – jest geologicznym dowodem na niespodziewaną sytuację, w której fragmenty podręczników z mineralogii albo pokrewnej jej geochemii muszą zostać napisane na nowo. To bowiem, co wiedzieliśmy o minerałach parę lat temu, dziś nie jest zgodne z dostępnymi informacjami.

Zachęcamy do zanurzenia się w palecie barw, kształtów, rozmiarów, nieraz dziwacznych nazw, niemożliwych do zapamiętania wzorów chemicznych i zaskakujących niekiedy właściwości zapisanych w minerałach. Podzieliliśmy tę ekspozycję na sekcje, odnoszące się do pozycji danych gatunków w systematyce oraz ich potencjalnych zastosowań. Zdecydowana większość z prezentowanych minerałów nie pojawia się w przyrodzie często. Równie rzadko są większe od łebka szpilki. Jak się jednak może okazać, małe jest piękne…

Wystawa potrwa do 4 maja 2023.

 Z okazji mikołajek przygotowaliśmy dla Was specjalną polarniczą gablotę, w której znajdziecie skarby archiwalne Muzeum Ziemi związane z dwiema ważnymi postaciami, Ludwikiem Sawickim oraz Antonim B. Dobrowolskim.

W pierwszym przypadku prezentujemy krótką relację fotograficzną z wyprawy glacjologicznej na Spitsbergen w 1938 roku. W drugim wybór fotografii śnieżynek, zebranych podczas pracy nad „Historią naturalną lodu” wydanej w 1923 roku.

Zapraszamy do odwiedzenia Muzeum Ziemi! W dniu dzisiejszym, tak jak zresztą w każdy wtorek, wstęp do placówki WOLNY!

Od biskupa z Miry po bohatera koncernu Coca-Cola. Od setek już lat święty mikołaj (bo tak wedle zaleceń Rady Języka Polskiego z 2004 należy to zapisywać) obdarowuje nas nie tylko prezentami, ale chęcią dzielenia się z innymi. W tym roku PAN Muzeum Ziemi w Warszawie również chce obdarowywać w ramach specjalnego konkursu mikołajkowego, w którym do wygrania są trzy egzemplarze książki Roberta M. Hazena „Symfonia C”, wydanej przez Copernicus Center Press.

„Wirtuozowski występ Roberta M. Hazena uchwycił cud szóstego żywiołu – od gazów wulkanicznych, przez makaron al dente, po same początki życia – opowiadając jednocześnie wspaniałe historie o ludziach stojących za odkryciami”. -Terry Plank, profesor geochemii Arthur D. Storke Memorial, Columbia University.

Żeby zdobyć jedną z nagród wystarczy ciekawie opisać w komentarzu pod wpisem konkursowym na naszym profilu na portalu Facebook część świata ożywionego lub nieożywionego, której ważnym elementem jest węgiel. Komentarze użytkowników zawierające najciekawsze uzasadnienie wyboru z największą ilością polubień zostaną nagrodzone egzemplarzem publikacji!

Warunkiem udziału w Konkursie jest podanie tytułu wystawy w PAN Muzeum Ziemi, w którym zawarto słowo „węgiel”.

Na zgłoszenia czekamy od 6 grudnia do 9 grudnia 2022 (do godz. 23:59).

Regulamin konkursu REGULAMIN_MZ_MIKOŁAJKI – do pobrania!

Serdecznie zapraszamy szkoły z Dzielnicy Wola m. st. Warszawy do korzystania z bezpłatnych zajęć edukacyjnych PAN Muzeum Ziemi w Warszawie, w których poruszamy się po świecie warszawskiego słonia leśnego, odkrytego w 1962 roku przy ul. Leszno.

Tematy zajęć:

Zwierzęcy magnetyzm, czyli opowieści o warszawskim słoniu leśnym

Czas trwania: 45 minut / Poziom kształcenia: szkoła podstawowa klasy 1–3 / Dziedzina: edukacja przyrodnicza / *Zajęcia w siedzibie PAN Muzeum Ziemi są połączone ze zwiedzaniem wystawy stałej

Gdzie i kiedy żyły największe słonie w dziejach Ziemi? Ile osiągały metrów wysokości, jak długie posiadły ciosy oraz jaka była ich dieta? Odpowiedzi na te pytania oraz wiele innych niezwykłych ciekawostek na temat słoni leśnych poznacie w trakcie zajęć. Będą one doskonałą okazją do poznania historii warszawskiego słonia leśnego, który żył na obszarze naszego kraju w jednym z cieplejszych okresów plejstocenu około 120 tys. lat temu.

W trakcie warsztatów uczestnicy wykonają pamiątkowe magnesy, na których pojawi się bohater z przeszłości geologicznej. W kolejnym zadaniu pokolorujemy „Warszawskiego słonia leśnego” i umiejscowimy go w tajemniczym lesie, odtworzonym dzięki naszej wyobraźni i wiedzy, którą zdobędziemy podczas warsztatów. Oczywiście zobaczymy również autentyczne szczątki kostne słonia leśnego prezentowane na wystawie „Wielkie ssaki epoki lodowcowej”!

Opis skrócony: Gdzie i kiedy żyły największe słonie w dziejach? Ile osiągały wysokości, jak długie posiadły ciosy i jaka była ich dieta? Poznajcie odpowiedzi na te pytania oraz wiele ciekawostek o słoniach leśnych.

Słoń leśny oraz jego krewni i znajomi

Czas trwania: 60 minut / Poziom kształcenia: szkoła podstawowa klasy 4–6 / Dziedzina: przyroda / *Zajęcia w siedzibie PAN Muzeum Ziemi są połączone ze zwiedzaniem wystawy stałej

Słonie to duże, majestatyczne zwierzęta z charakterystyczną trąbą. Współcześnie żyją tylko trzy gatunki: słoń azjatycki, afrykański słoń leśny oraz afrykański słoń sawannowy. Ostatni z nich jest największym zwierzęciem lądowym. W przeszłości istniało więcej przedstawicieli z rodziny słoniowatych. Niektóre gatunki zamieszkiwały teren dzisiejszej Europy, m.in. słoń leśny – żyjący około 125 tys. lat temu, w cieplejszym okresie plejstocenu. Był to jeden z potężniejszych słoni na świecie. Osiągające 4 metry wysokości egzotyczne zwierzęta, wiodły swój żywot pośród swojskich dla nas dębów, grabów czy lip. W ostępach leśnych żyły również nosorożce leśne, które w odróżnieniu od słoni żywiły się tylko nisko rosnącymi roślinami. Oprócz tych dużych ssaków na obszarze dzisiejszej Polski można było spotkać również inne zwierzęta roślinożerne: jelenie, daniele i tury. Na roślinożerców czyhały drapieżniki, takie jak wilki, hieny i lwy.

Po tysiącach lat ciepłego okresu, klimat wyraźnie się ochłodził. Lasy zaczęły zanikać, a wraz z nimi ich ciepłolubni mieszkańcy – słonie i nosorożce. Puszcze zostały zastąpione suchym, trawiastym stepem, na którym pojawiły się inne wielkie ssaki, pokryte gęstym futrem, doskonale przystosowane do surowych i chłodnych warunków życia.

Wszystko, co byście chcieli wiedzieć o plejstocenie

Czas trwania: 60 minut / Poziom kształcenia: szkoła podstawowa klasy 7–8, szkoła średnia / Dziedzina: przyroda, biologia / *Zajęcia w siedzibie PAN Muzeum Ziemi są połączone ze zwiedzaniem wystawy stałej

Plejstocen był epoką w dziejach Ziemi, która trwała pomiędzy 2,58 mln a  11,7 tys. lat temu. Popularnie nazywa się ją często „epoką lodowcową”. Plejstocen charakteryzował się bowiem cyklicznymi zmianami światowego klimatu, który oscylował pomiędzy okresami ciepłymi (interglacjałami) a okresami zimnymi (glacjałami/zlodowaceniami). W trakcie interglacjałów średnie roczne temperatury na Ziemi były zbliżone do tych, które panują obecnie. Glacjały charakteryzowały się za to wyraźnie niższymi temperaturami. Celem lekcji jest przedstawienie zmian środowiska przyrodniczego, jakie towarzyszyły oscylacjom klimatycznym. W PAN Muzeum Ziemi znajdują się zbiory reprezentujące interglacjał eemski (ok. 130–115 tys. lat temu) oraz zlodowacenie Wisły (ok. 115–11,7 tys. lat temu). Na przykładzie tego pojedynczego cyklu zmian klimatu prześledzimy, jak zmieniało się środowisko Europy oraz jego fauna i flora.

Opis skrócony: Jak zmieniało się środowisko przyrodnicze w czasie trwania plejstocenu? Jakie zwierzęta żyły w tym czasie na terenie Polski? Odpowiedzi na te pytania padną na naszym wykładzie.

Zapisy: Tel. (22) 629-74-79 w. 203

Oferta trwa do 16 grudnia 2022.

Zapraszamy do udziału w grudniowych wydarzeniach w PAN Muzeum Ziemi w Warszawie!

Z głębokim żalem i smutkiem informujemy, że w dniu 26.11.2022 r. zmarł, wybitny paleobotanik, specjalista w zakresie palinologii paleogenu i neogenu.

Pan Profesor był wielce zaangażowany w prace naukowe prowadzone w Dziale Paleobotaniki Muzeum Ziemi  jak również przez wiele lat wytyczał kierunek rozwoju całego Muzeum, będąc członkiem Rady Naukowej MZ.

Żegnamy człowieka nieprzeciętnego formatu, będącego wzorem dla wielu pokoleń badaczy.

Zdjęcie wykorzystane w grafice wykonał p. Adam Walanus.